ناگفته هایی از افزایش سرمایه شرکت ها از محل تجدید ارزیابی دارایی ها

افزایش سرمایه از محل مازاد تجدید ارزیابی دارایی ها

شرکت‌ها اهداف مختلفی را جهت انجام افزایش سرمایه دارند که از آن جمله می‌توان به اصلاح ساختار مالی و افزایش ظرفیت وام‌گیری، تأمین مالی طرح افزایش ظرفیت تولیدی، تأمین مالی پروژه‌های بهینه‌سازی و … اشاره کرد. روش‌های مختلفی جهت اجرای افزایش سرمایه وجود دارد که از میان همه آن‌ها به دلایلی که در ادامه ذکر می‌گردد افزایش سرمایه شرکت ها از محل تجدید ارزیابی دارایی ها از کمترین درجه اهمیت برای شرکت برخوردار است. اما سایر روش‌ها عبارت‌اند از: افزایش سرمایه از طریق آورده نقدی و مطالبات حال شده سهامداران، سود انباشته، از محل صرف سهام( که تنها یک الی دو بار انجام‌شده است). حال در ادامه درباره افزایش سرمایه از محل مازاد تجدید ارزیابی توضیحاتی ارائه می‌گردد.

تجدید ارزیابی دارایی ها

شرکت‌ها دارایی‌هایی همچون زمین، ساختمان، تجهیزات و تأسیسات را بر طبق الزامات حسابداری در قسمت دارایی‌های غیر جاری(بلندمدت) و به قیمت تمام‌شده خرید ثبت می‌کنند. درنتیجه اگر یک قطعه زمین را در سال ۱۳۷۰ به قیمت ۱۰۰ میلیون ریال خریداری کرده است و تا زمان حاضر کماکان مالکیت زمین از آن شرکت است، زمین در سال ۱۳۹۷ به قیمت همان ۱۰۰ میلیون ریال در دفاتر ثبت هست. درحالی‌که ارزش روز آن ۱۰۰ میلیارد می‌باشد. حال اگر شرکت مزبور به دنبال اجرای افزایش سرمایه از محل مازاد تجدید ارزیابی دارایی‌ها از طریق به‌روز کردن قیمت زمین باشد بایستی یس از ارزیابی‌های کارشناسی و اخذ تمامی مجوزها در ترازنامه قیمت زمین را به ۱۰۰ میلیارد ریال افزایش داده و مابه‌التفاوت ۱۰۰ میلیارد ریال و ۱۰۰ میلیون ریال را به‌حساب سرمایه منظور نماید.

نکات مهم افزایش سرمایه از طریق تجدید ارزیابی دارایی ها

 

 بر طبق قانون مالیات‌های مستقیم جمهوری اسلامی ایران جز در برخی از موارد، تمامی دارایی‌های بلندمدت شرکت بر طبق فرمول اعلامی در قانون بایستی مستهلک گردند و برای هرکدام از دارایی‌ها فرمول خاصی تعریف‌شده است. استهلاک دارایی‌ها در حکم هزینه ناشی از درآمد ایجادشده توسط آن دارایی بوده و از درآمدهای آن سال شرکت کسر می‌گردد. به‌طور خاص از بین انواع دارایی‌هایی که ممکن است در فرایند افزایش سرمایه مورداستفاده قرار گیرد، زمین استهلاک‌پذیر نیست ولی سایر دارایی‌ها استهلاک‌پذیر بوده و طی سالیان از ارزش دفتری آن‌ها در ترازنامه کسر می‌گردد و به‌عنوان هزینه دوره گزارش می‌گردد.

 بر اساس قانون تجارت(اصلاحیه) شرکت‌هایی که دارای زیان انباشته بیش از نصف سرمایه در ترازنامه باشند مشمول ماده ۱۴۱ قانون تجارت شده و بایستی ضمن برگزاری مجمع فوق‌العاده در خصوص ابقا یا انحلال شرکت تصمیم‌گیری نمایند. درصورتی‌که در مجمع مزبور تصمیم به ادامه فعالیت گرفته شد، بایستی اقدام به افزایش سرمایه نمایند تا از شمولیت این ماده خارج گردند. با توجه به وضعیت این‌گونه از شرکت‌ها( عدم وجود سود انباشته و عدم وجود وضعیت مناسب جهت افزایش سرمایه از محل آورده) مجبورند از افزایش سرمایه از محل مازاد تجدید ارزیابی دارایی‌ها جهت خروج از شمولیت ماده ۱۴۱ قانون تجارت کمک بگیرند.

 در شرایط عدم وجود مصوبات حمایتی و بر طبق قانون مالیات‌های مستقیم، شرکت‌هایی که اقدام به افزایش سرمایه از محل مازاد تجدید ارزیابی می‌نمایند بایستی معادل ۲۵ درصد از افزایش رخ‌داده در قیمت دارایی مزبور ( در مثال ما ۲۵ درصد از اختلاف ۱۰۰ میلیون و ۱۰۰ میلیارد ریال ) را به‌عنوان مالیات به اداره مالیات بپردازند و از طرفی تا زمانی که دارایی‌های مزبور در تملک شرکت باشد بایستی هر ۵ سال تجدید ارزیابی را تکرار نمایند مگر آنکه دارایی تجدید ارزیابی‌شده بفروش برسد.

یک مطلب جالب دیگر بخوانید:  حق تقدم سهام چیست؟ همه چیز درباره حق تقدم سهام شرکت ها در بورس

 

با توجه به اهداف تعریف‌شده و عموماً در راستای حمایت از شرکت‌ها، دولت در بودجه خود مصوبه حمایتی از شرکت‌های مشمول ماده ۱۴۱ را ارائه می‌کند و بیان می‌دارد که در طی سال مالی بعد شرکت‌هایی که مشمول ماده ۱۴۱ قانون تجارت شده‌اند و اقدام به افزایش سرمایه از محل مازاد تجدید ارزیابی می‌کند معاف از مالیات خواهند بود و این نکته بسیار مثبتی است. چون درواقع طی فرایند این افزایش سرمایه پولی وارد شرکت نمی‌شود.

 

فرمول قیمت سهم پس از افزایش سرمایه از طریق تجدید ارزیابی دارایی ها از رابطه زیر محاسبه می‌شود:

قیمت سهم پس از افزایش سرمایه شرکت ها از محل تجدید ارزیابی دارایی ها

عموم شرکت‌هایی که از این محل اقدام به افزایش سرمایه می‌کنند به لحاظ عملیاتی با مشکلاتی دست‌وپنجه نرم می‌کنند. به همین دلیل بایستی این نکته را در رابطه با سهامداری شرکت‌ها مدنظر قرار دهیم. البته تعدادی از شرکت‌ها نیز با انجام یک سری اقدامات اصلاحی زیان انباشته خود را کاهش یا حذف می‌نمایند.

 

افزایش سرمایه از محل مازاد تجدید ارزیابی دارایی‌ها؛ آری یا نه؟

 

با توجه به نکاتی که در بالا ذکر شد بایستی از دید سرمایه‌گذاران و شرکت به بررسی اعمال افزایش سرمایه بپردازیم و ببینیم که چه مزایا و معایبی وارد هست.

از دید سرمایه‌گذاران

 

بر اساس آنچه از اولین تجربه اجرایی افزایش سرمایه از محل مازاد تجدید ارزیابی دارایی‌ها تا به امروز مشاهده‌شده هر سهمی که اقدام به این کار می‌کند با اقبال سهامداران روبه‌رو می‌شود و از زمانی که گزارش طرح توجیهی افزایش سرمایه در سامانه کدال منتشر می‌گردد تا قبل از برگزاری مجمع با اقبال خوبی همراه می‌شود و رشدهای بعضاً چند صددرصدی را نصیب سرمایه‌گذاران کرده است که با توجه به نکات فوق و آنچه در ادامه می‌آید به نظر می‌رسد یک مسئله روانی بوده و شاید تنها دلیل بنیادی که بتوان برای آن ذکر کرد این است که با بزرگ‌تر شدن دارایی‌های شرکت و از طرفی ارزش دفتری آن انتظار سرمایه‌گذاران بر این است که قیمت سهم رشد نماید. درحالی‌که طی افزایش سرمایه قیمت سهم اختلاف فاحشی باارزش دفتری هر سهم پیدا می‌کند و همین عامل موجب می‌شود تا قبل از برگزاری مجمع قیمت سهم طی معاملات رشد چشمگیری نماید. حال اگر شرکت مزبور بتواند طی معاملاتی زیان انباشته را صفر یا به سود انباشته تبدیل کند قیمت سهم رشد دوچندانی را تجربه خواهد کرد.

از دید عملکرد شرکت

 

برای بررسی این بعد بایستی به این نکته توجه کنیم که برخی از شرکت‌ها دارایی‌های استهلاک‌پذیر و برخی دیگر دارایی‌های دیگری همچون زمین را مبنای تجدید ارزیابی قرار می‌دهند و درنتیجه رفتار متفاوتی را می‌توان برای آن در نظر گرفت:

افزایش سرمایه از محل دارایی‌های استهلاک‌پذیر

یک مطلب جالب دیگر بخوانید:  افزایش سرمایه به چه کسانی تعلق می گیرد؟

 

وقتی یک دارایی استهلاک‌پذیر مانند تجهیزات تولیدی یک کارخانه تجدید ارزیابی می‌شود بر طبق قانون مالیات‌های مستقیم بایستی طبق فرمول محاسبه استهلاک دارایی طی دوره تعریف‌شده مستهلک گردد. با این تفاوت که در حالت جدید مبلغ ریالی هزینه استهلاک بسیار سنگین‌تر هست. درنتیجه اثر منفی سنگینی بر سودآوری شرکت داشته و موجب افت سنگین سود خالص هر سهم می‌گردد( اگر چنانچه عملیات شرکت زیانده باشد مبلغ ریالی زیان هر سهم را افزایش می‌دهد و درنتیجه در سال‌های آینده موجب افت شدید سود هر سهم و درنتیجه نسبت قیمت به درآمد هر سهم(P/E) می‌گردد). هم‌چنین در این حالت نسبت‌های مهمی چون بازده حقوق صاحبان سهام، بازده دارایی‌ها و بازده دارایی‌های ثابت(که  معیارهای مهم جهت ارزیابی عملکرد شرکت هستند) و هم‌چنین حاشیه سود ناخالص و حاشیه سود خالص افت شدیدی را تجربه خواهند کرد.

افزایش سرمایه از محل دارایی‌های استهلاک ناپذیر مانند زمین

 

در این حالت صرفاً ارزش روز دارایی که عموماً چند ده برابر ارزش دفتری آن هست بزرگتر شده و چون هزینه‌ای را به شرکت وارد نمی‌آورد نسبت به حالت قبل نسبت‌های مالی مهم مذکور را کمتر تحت تأثیر قرار می‌دهد.

توجه فرمایید که همان‌طور که پیش‌ازاین ذکر شد عموماً شرکت‌هایی که در عملیات اصلی خود با مشکل مواجه هستند و زیان انباشته سنگینی دارند از این روش بهره می‌برند و درنتیجه عموم این شرکت‌ها مشکلات عدیده‌ای در فرایند عملیاتی خود دارند و حتی اگر طی انجام معاملاتی بتوانند ضمن خروج از شمولیت ماده ۱۴۱ زیان انباشته خود را صفر و یا به سود انباشته برسانند اما چون عملیات اصلی آن‌ها زیانده است در طی چندین سال مالی مجدداً زیانده خواهند شد و در صورت‌های مالی آن‌ها شاهد زیان انباشته سنگین خواهیم بود. هم‌چنین نسبت‌های مالی مهم دیگری همچون گردش دارایی‌های ثابت و ضریب حقوق صاحبان سهام( از تقسیم کل دارایی‌ها به حقوق صاحبان سهام به دست می‌آید) نیز افت می‌کند که ازلحاظ عملکرد مدیریتی در نگاه اول یک اشکال محسوب می‌گردد. اما یکی از نکات مثبت در این فرایند هم چون سایر روش‌های افزایش سرمایه بهبود نسبت بدهی و درنتیجه افزایش ظرفیت وام‌گیری توسط شرکت جهت تأمین مالی فعالیت‌ها هست که البته درصورتی‌که به‌درستی مدیریت نشود می‌تواند موجب افزایش هزینه‌های مالی شرکت شود درحالی‌که هیچ عایدی مثبتی برای شرکت نداشته است. تمامی توضیحات زمینه افت قیمت سهام پس از فروکش کردن هیجانات ناشی از افزایش سرمایه از محل مازاد تجدید ارزیابی را در بازار رقم می‌زند و همین عامل موضوعی است که می‌تواند به‌عنوان یک نکته مهم موردتوجه قرار گیرد.

مؤلف: احمد لحیم گرزاده

30 دیدگاه
  1. حسین می گوید

    با سلام
    یک سوال داشتم الان این فرمول که قرار دادید فرمول مربوط به تجدید است ، اگر سهمی همزمان هم تجدید داشته باشه و هم آورده نقدی ، قیمت بازگشایی سهم با چه فرمولی حساب میشه ، بنده فرمول تجدید و اورده نقدی بلد هستم ولی نمیدونم چطور این دوتارو به صورت همزمان استفاده کنم

    با تشکر

    1. خانه سرمایه می گوید

      با سلام دوست عزیز

      که در فرمول فوق:

      Pt= قیمت در زمان بازگشایی

      P0= قیمت پایانی سهام قبل توقف نماد

      D = درآمد نقدی تقسیم شده در مجمع عمومی عادی سالیانه

      α =درصد افزایش سرمایه از محل آورده نقدی و مطالبات

      β =درصد افزایش سرمایه از محل سود انباشته

  2. Ata می گوید

    سلام و وقت بخیر
    میخواستم بپرسم افزایش سرمایه ای که محل تجدید دارایی ها میزنن حساب و کتابی که انجام میدیم میبینیم عملا هیچ سودی نکرده ایم میخواستم بپرسم که سود میکنیم؟
    مثلا یک شرکتی میخواد افزایش سرمایه ۳۰۰% رو بزنه و من ۵۰۰ تا سهم ازش دارم و موقع بسته شدن سهم قیمتش ۱۰۰۰ تومن بوده وقیمت سربه سر من ۳۶۰ تومن بوده وقتی با این فرمولا حساب میکنم بعد از باز شدن سهم پولم همان پول اولم یعنی قبل بسته شدنم میشه میخواستم ی راهنمایی بکنید که من کجارو متوجه نیستم یا واقعیتش اینکه هیچ سودی نخواد داشت برام
    ممنونم ازتون

    1. پشتیبان می گوید

      سلام وقتی تجدید ارزیابی انجام میشه قیمت سهم اصلاح میشه یعنی کم میشه و یه فرمول هم داره بعد به اندازه ای که قیمت کم شده به تعداد سهام اضافه میشه و موقع باز شدن سهم بستگی داره چقد اردر بزارن و سود بده

  3. جهان می گوید

    با سلام ایا تازمان سپری شدن پروسه حق تقدم ایا با ید سهام شرکت را در بورس حفظ نمود یا میتوان ان را فروخت

    1. خانه سرمایه می گوید

      با سلام دوست عزیز
      حق تقدم تا زمان ثبت افزایش سرمایه قابل فروش نمی باشد

  4. علی می گوید

    سلام.
    جدا از قیمت سهم که با فرمول به دست می اید تعداد سهامی که افزایش میابد بعد از افزایش سرمایه چگونه محاسبه میشود چه تعداد قرار است بیشتر شود؟؟؟

    1. خانه سرمایه می گوید

      با سلام دوست عزیز
      فرض کنید سهامدار الف تعداد ۲۰۰۰۰ سهم شرکت ب را قبل از تشکیل مجمع عمومی فوق‎العاده داشته است یا خریداری نموده است. آخرین قیمت سهم در روز بستن نماد در بورس و تشکیل مجمع عمومی فوق‎العاده ۶۰۰۰ ریال می‎باشد. در این حالت سرمایه سهامدار مبلغ ۱۲۰ میلیون ریال (۶۰۰۰*۲۰۰۰۰) می‎باشد. شرکت قصد افزایش سرمایه به میزان ۳۰ درصد از محل سود انباشته را دارد. پس از افزایش سرمایه، سهامدار بدون اینکه مبلغی را واریز کرده باشد دارای ۶۰۰۰۰ سهم (۳*۲۰۰۰۰) شرکت ب خواهد بود. قیمت تعادلی جدید به صورت زیر محاسبه می‎شود:

  5. کیان می گوید

    با درود.
    آیا سرمایه گذارانی که بعد از مجمع فوق العاده سهم را که افزایش سرمایه از تجدید ارزیابی داده خریده باشند که متعاقبا سهم جایزه به آنها تعلق نمیگیرد؛ آیا طبق فرمول، قیمتی که این سهامداران سهم را خرید کرده اند ، پس از محاسبه آیا برای آنها نیز قیمت سهمشان به قیمت جدید افت میکند و متضرر میشوند؟

    1. پشتیبان می گوید

      بلافاصله قبل از باز شدن سهم های جایزه برای افزایش سرمایه تجدید ارزیابی اضافه میشه

  6. علیرضا می گوید

    با سلام
    خیلی خوب بود. بعد از افزایش سرمایه از تجدید ارزیابی دارایی ها، چه زمانی و کجا مقادیر جدید ارزش دارایی ها در صورتهای مالی می آید؟ و اصلا چه زمانی میشود متوجه ارزش جدید دارارییها در تجدید ارزیابی شد؟

    1. پشتیبان می گوید

      سلام باید تو کدال چک کرد میزان درصد افزایش سرمایه رو
      و اینکه یه فرمول داره که میشه قیمتی که بعد بازگشایی باز میشه رو تعیین کرد
      قیمت سهم قبل از افزایش سرمایه رو بر درصد افزایش سرمایه +١ میکنی زمانشم معلوم نیس معمولا دو هفته تا دوماه هست که بسته میشه

  7. وحید می گوید

    عاااالی

  8. مجید مطلق می گوید

    با سلام. پس از افزایش سرمایه از محل تجدید ارزیابی یا حتماً حتماً قیمت سهم به زمان قبل از افزایش سرمایه خواهد رسید؟ این پروسه چقدر طول خواهد کشید؟ متشکرم

    1. خانه سرمایه می گوید

      با سلام دوست عزیز
      بر اساس آنچه از اولین تجربه اجرایی افزایش سرمایه از محل مازاد تجدید ارزیابی دارایی‌ها تا به امروز مشاهده‌شده هر سهمی که اقدام به این کار می‌کند با اقبال سهامداران روبه‌رو می‌شود و از زمانی که گزارش طرح توجیهی افزایش سرمایه در سامانه کدال منتشر می‌گردد تا قبل از برگزاری مجمع با اقبال خوبی همراه می‌شود و رشدهای بعضاً چند صددرصدی را نصیب سرمایه‌گذاران کرده است که با توجه به نکات فوق و آنچه در ادامه می‌آید به نظر می‌رسد یک مسئله روانی بوده و شاید تنها دلیل بنیادی که بتوان برای آن ذکر کرد این است که با بزرگ‌تر شدن دارایی‌های شرکت و از طرفی ارزش دفتری آن انتظار سرمایه‌گذاران بر این است که قیمت سهم رشد نماید. درحالی‌که طی افزایش سرمایه قیمت سهم اختلاف فاحشی باارزش دفتری هر سهم پیدا می‌کند و همین عامل موجب می‌شود تا قبل از برگزاری مجمع قیمت سهم طی معاملات رشد چشمگیری نماید. حال اگر شرکت مزبور بتواند طی معاملاتی زیان انباشته را صفر یا به سود انباشته تبدیل کند قیمت سهم رشد دوچندانی را تجربه خواهد کرد.

      1. مینا می گوید

        سلام و ادب
        من چندین بار متن شما رو خوندم. برای این مدل شرکتها که از طریق تجدید ارزیابی افزایش سرمایه میدهند قبل از مجمع فوق العاده خرید سهامشان کار درستی است یا خیر…

  9. مسعود می گوید

    سلام . لطفا بفرمایید در افزایش سرمایه از تجدید ارزیابی داراییها ، آیا همانند دیگر انواع بعد از افزایش سرمایه شرکت به میزان درصد افزایش یافته به میزان سهام اضافه میگردد.یا خیر.
    ممنون.

    1. خانه سرمایه می گوید

      با سلام دوست عزیز
      قیمت سهم پس از افزایش سرمایه=قیمت سهم قبل از افزایش سرمایه تقسیم بر درصد افزایش سرمایه + ۱

  10. حسین می گوید

    دم شما گرم

  11. یاسین می گوید

    باسلام و آرزوی موفقیت
    ضمن تشکر و خدا قوت واقعا قابل استفاده بود.

  12. مهدی می گوید

    سلام ممنون از توضیح دسته بندی شده و کاملتان. به پاسخ سوالاتم در این مورد تا حدود زیادی رسیدم.

  13. مهدی می گوید

    سلام پس چرا با خبر افزایش سرمایه تجدید ارزیابی قیمت سهم چند برابر میشه؟ یعنی قیمت سهم دچار حباب میشه یا قیمتش بعد از رشد واقعی میشه؟

    1. خانه سرمایه می گوید

      با سلام دوست عزیز
      اگر بخواهم در یک کلمه به این سوال جواب بدهم باید بگویم «خیر». افزایش سرمایه به خودی خود نه خبر خوب است و نه خبر بد.
      بیشتر افرادی که از بورس اطلاع کافی ندارند فکر می‌کنند «سهام جایزه» یک هدیه مجانی و بادآورده است و هر چه باشد خوب است. برای همین گاهی می‌بینیم برای یک شرکت زیان‌ده که قصد دارد سرمایه‌اش را افزایش دهد، بدون هیچ دلیل خاصی صف خرید تشکیل می‌شود.
      نکته بسیار مهم این است که روز قبل و بعد از مجمع فوق‌العاده، چه سهام جایزه بگیرید چه حق تقدم، سرمایه شما تغییر نمی‌کند.
      اما این خبر همیشه هم خبر منفی نیست. سوال مهم این است که چرا شرکت قصد جذب سرمایه جدید دارد؟ اگر ورود سرمایه جدید به معنی عملی شدن طرح‌هایی نوین باشد، تصویب افزایش سرمایه خبر خیلی خوبی است. اما اگر شرکت می‌خواهد با افزایش سرمایه زیان انباشته خود را بپوشاند و عملا راه را برای تولید زیان بیشتر هموار کند، بعید است اتفاق خوبی افتاده باشد.

  14. Mohsen می گوید

    بعد برگزاری مجمع
    سهام ها چه موقع به پرتفو اضافه میشود؟

    1. خانه سرمایه می گوید

      با سلام دوست عزیز
      بعد از اینکه افزایش سرمایه شرکت در سازمان بورس و اداره ثبت شرکت‌ها به ثبت رسید، پروسه تبدیل گواهی حق تقدم به سهم، حدود ۴ الی ۶ ماه زمان خواهد برد که به‌ صورت خودکار صورت می‌گیرد و به پرتفوی سهامداران اضافه می‌گردد

  15. حمید می گوید

    با سلام
    سهام اضافه حاصل از افزایش سرمایه از طریق ارزیابی تجدید داراییها، دقیقا چند وقت بعد از مجمع فوق العاده در پورتفوی سهامداران قرار میگیرد؟؟؟

    1. خانه سرمایه می گوید

      با سلام دوست عزیز
      بعد از اینکه افزایش سرمایه شرکت در سازمان بورس و اداره ثبت شرکت‌ها به ثبت رسید، پروسه تبدیل گواهی حق تقدم به سهم، حدود ۴ الی ۶ ماه زمان خواهد برد که به‌ صورت خودکار صورت می‌گیرد و به پرتفوی سهامداران اضافه می‌گردد

  16. کاربر می گوید

    با سلام. برطبق توضیحات شما شرکت هایی که از محل دارایی هایی استهلاک پذیر افزایش سرمایه می دهند هزینه ی سنگینی را متحمل میشوند و دچار افت سوددهی میشوند.
    ضمن اینکه قبل تر اشاره کردید این نوع افزایش سرمایه فقط یک عملیات حسابداری است .
    به غیر از مسئله مالیات ، چطور تجدید ارزیابی دارایی های استهلاک پذیر باعث هزینه میشود ؟

    1. پشتیبان می گوید

      با سلام و احترام،
      افزایش سرمایه از محل تجدید ارزیابی( در دارایی هایی غیراستهلاک پذیر چون زمین)، بهای پایه دارایی را که استهلاک روی ان محاسبه می شده است را بالا می برد، در نتیجه هزینه استهلاک نیز بالا می رود.

  17. A.R می گوید

    سلام و عرض ادب
    مثل همیشه عالی و جامع بود

دیدگاه شما

آدرس ایمیل شما منتشر نخواهد شد.