خانه سرمایه

نسبت P/E چیست؟ هر چیزی که باید درباره نسبت P/E بدانید

نسبت p/e چیست؟

اگر شما حتی برای مدت کمی در بورس فعالیت کرده باشید، حتما جملاتی مثل: p/e این سهم پایینه، p/e این سهم چندوقته خیلی بالا رفته، p/e این سهم خیلی مناسبه و…. به گوش شما خورده است. نسبت p/e یکی از اصطلاحاتی است که کاربرد زیادی در بین سرمایه گذاران بورس دارد. برای بسیاری از افرادی که آشنایی زیادی با این نسبت ندارند سوال است که این نسبت p/e چیست و چرا انقدر در بین سرمایه گذاران بورس کاربرد دارد. به همین دلیل تصمیم گرفتیم مقاله ای در این باره در خانه سرمایه بنویسیم و مفهوم p/e را به صورت ساده برای شما شرح دهیم. پس اگر علاقه مند به آشنایی بیشتر با نسبت p/e هستید در ادامه این مقاله با ما همراه باشید.

نسبت p/e به چه معناست؟

یکی از فاکتورهایی که همیشه در بین سرمایه گذاران بورس کاربرد زیادی دارد نسبت p/e است. هر کدام از سرمایه گذاران به نوعی از این نسبت استفاده می کنند. برخی آن را درست و بسیاری نیز به شکل اشتباه مورد استفاده قرار می دهند. برای اینکه بتوانید از این نسبت به درستی استفاده کنید باید با مفهوم و کارکرد آن آشنایی پیدا کنید. به طور خلاصه نسبت p/e خلاصه شده عبارت price تقسیم بر eps است: price / earning per share = P/E

در فارسی اصطلاحا به نسبت p/e نسبت قیمت به درآمد نیز گفته می شود (کلمه price به معنی قیمت و کلمه eps به معنی سود هر سهم است). اگر با مفهوم eps آشنایی ندارید می توانید مقاله تفاوت eps و dps چیست را مطالعه کنید. حال سوال اینجاست که این نسبت چه چیزی به ما می گوید.

نسبت p/eمفهوم نسبت p/e

نسبت p/e در واقع انتظارات سرمایه گذاران از بازدهی آینده یک دارایی را به ما نشان می دهد.به این معنی که یک سرمایه گذار حاضر است به ازای هر ۱ ریال بازدهی (در این مقاله بازدهی از سهام) که بدست می آورد، چند ریال پرداخت کند. برای درک بهتر این مفهوم به مثال زیر توجه کنید. فرض کنید شما ۱ میلیون تومان در بانک سپرده گذاری می کنید. بانک به شما می گوید که به ازای این پولی که شما سپرده گذاری کرده اید سالیانه ۲۰% سود به شما پرداخت می کند. یعنی در ازای ۱ میلیون تومان سپرده گذاری شما، سالیانه ۲۰۰ هزار تومان سود به شما پرداخت می کند. برای اینکه در این مثال p/e را محاسبه کنید باید قیمتی که یرداخت می کنید (یعنی ۱ میلیون تومان) را به سودی که بدست می آورید (یعنی ۲۰۰ هزار تومان) تقسیم کنید: ۵ = ۲۰۰,۰۰۰ / ۱۰۰۰,۰۰۰

پس در این مثال p/e سود بانکی برابر با ۵ شده است. اینجا p/e برابر ۵ به این معنی است که شما حاضر شده اید به ازای هر ۱ ریال سودی که از بانک دریافت می کنید ۵ ریال پرداخت بکنید. برخی نیز اینگونه تفسیر می کنند که اگر p/e برابر ۵ است به این معنی است که ۵ سال زمان می برد تا سرمایه شما از طریق بازدهی های بدست آمده برگردد.

نسبت p/e در بورس

در بورس نیز مفهوم کلی p/e شبیه به همین مثالی است که گفته شد. مثلا فرض کنید شرکتی در حال حاضر ۲۰۰ تومان قیمت دارد و eps (سودی) که برای سال جاری پیش بینی کرده است برابر با ۵۰ تومان است. برای محاسبه p/e این شرکت قیمت روز آن را بر سودی که دارد تقسیم می کنیم: ۴ = ۵۰ / ۲۰۰

اینجا نیز p/e برابر ۴ به این معنی است که سرمایه گذاران بورس حاضر هستند به ازای هر ۱ ریال سودی که این شرکت دارد ۴ ریال پرداخت کنند. در شکل زیر آخرین p/e شرکت فولاد مبارکه اصفهان با توجه به سودی که پیش بینی کرده برابر با ۸٫۸۴ است. این عدد از تقسیم قیمت فولاد به eps آن بدست آمده است.

نسبت p/e

این مفهوم کلی نسبت p/e است. اما این عدد فقط انتظارات سرمایه گذاران از آینده سهم را به ما نشان می دهد. ولی نمی گوید که چرا سرمایه گذاران حاضر هستند برای هر ۱ ریال سود این شرکت ۸٫۸۴ ریال پرداخت کنند. همچنین به ما نمی گوید که این انتظارات سرمایه گذاران درست است یا نه. در اینجا هرچه قیمت سهم بالاتر برود p/e نیز افزایش پیدا می کند و برعکس. حال باید ابتدا ببینیم که اصلا p/e باعث بالا و پایین شدن قیمت می شود و یا اینکه تغییر قیمت باعث بالا و پایین شدن p/e می شود. به همین دلیل لازم است ابتدا یک آشنایی با کاربرد این نسبت و همچنین انواع آن داشته باشیم.

یک مطلب جالب دیگر بخوانید؛  فاکتورهای مهم بنیادی در شرکت توسعه معادن روی ایران

نسبت p/e چه کاربردی دارد؟

اگر بخواهیم در یک جمله و خیلی ساده بگوییم که p/e چه کاربردی دارد، می توان گفت این نسبت یکی از ابزارهایی است که برای ارزش گذاری سهام مورد استفاده قرار می گیرد. تاکید می کنیم این نسبت فقط یکی از ابزارهای ارزش گذاری سهام است، نه تنها ابزار ارزش گذاری. اما چگونه از این نسبت برای ارزش گذاری استفاده می شود؟ یکی دیگر از نام های این نسبت، ضریب سهام است. برای ارزش گذاری با استفاده از p/e باید عکس رابطه ای که توضیح دادیم مورد استفاده قرار بگیرد. به این شکل که یک p/e برای سهم محاسبه می شود، سپس در سود آن ضرب می شود و ارزش آن سهم بدست می آید: P/E * eps = price

وقتی شما ارزش سهم را با این روش محاسبه می کنید، باید ببینید که قیمت آن سهم در بازار بیشتر از قیمت محاسباتی شماست یا کمتر. اگر قیمت سهم در بازار بیشتر از این عدد باشد، یعنی آن سهم ارزنده نیست. ولی اگر قیمت سهم در بازار کمتر از این عدد باشد، به این معنی است که آن سهم ارزنده است و قابلیت رشد دارد. نکته ای که اینجا وجود دارد این است که تمام این موارد به این بستگی دارد که شما نسبت p/e را به درستی محاسبه کنید. در غیر این صورت ارزشی که برای سهام بدست می آورید اشتباه خواهد بود. نحوه محاسبه نسبت p/e یک بحث مفصل و تخصصی است که از حوصله این مقاله خارج است.

مثال برای ارزش گذاری سهم با استفاده از نسبت p/e

فرض کنید که شما با استفاده از روش های محاسبه p/e، این نسبت را برای شرکتی ۶ محاسبه کرده اید. سود (eps) این شرکت نیز برابر با ۱۰۰ تومان است. با استفاده از روشی که توضیح دادیم. ارزش این شرکت برابر است با: تومان ۶۰۰ = ۱۰۰ * ۶

حال اگر قیمت روز این سهم در بازار ۵۰۰ تومان باشد،یعنی این سهم ارزنده است و جا دارد که تا قیمت ۶۰۰ تومان رشد بکند. پس می توان اقدام به خرید آن کرد. ولی اگر قیمت آن در بازار مثلا ۷۰۰ تومان باشد به این معنی است که این سهم گران است و جا دارد که تا ۶۰۰ تومان افت بکند. پس نباید این سهم را خرید. همانطور که گفته شد تمام این موارد و استراتژی ها مستلزم این است که شما p/e سهم را به درستی محاسبه کرده باشید.

انواع p/e

p/e دنباله دار: این نوع از p/e ساده ترین شکل و همان است که در مثال ابتدای مقاله برای شما توضیح دادیم. نحوه محاسبه آن به این شکل است که قیمت روز سهم بر سود (eps) آن تقسیم می شود و p/e سهم بدست می آید. این نسبت نشان می دهد که سرمایه گذاران حاضر هستند به ازای هر ۱ ریال سود شرکت، چند ریال پرداخت کنند. پس هر چقدر قیمت سهام تغییر بکند این نسبت نیز به دنبال آن تغییر خواهد کرد.

p/e برآوردی: به این نوع از p/e، تحلیلی یا پیشتاز هم گفته می شود. این نسبت با استفاده از روش های خاص و با در نظر گرفتن عواملی از قبیل نرخ رشد سود شرکت، نرخ بهره بانکی، تورم و …. محاسبه می شود. این نسبت همانی است که در ارزش گذاری مورد استفاده قرار می گیرد. بعد از محاسبه آن، نسبت را در سود (eps) برآوردی سال آینده شرکت ضرب می کنیم و ارزش شرکت بدست می آید. اگر سود شرکت نیز توسط ما تحلیل شود و خود سود اعلامی شرکت مورد استفاده قرار نگیرد، این کامل ترین نوع ارزش گذاری بر مبنای p/e خواهد بود.

تفاوت بین p/e دنباله دار و p/e تحلیلی چیست؟

اگر خیلی ساده بخواهیم تفاوت این دو را بررسی کنیم باید بگوییم p/e دنباله دار آن چیزی است که در حال حاضر برای یک سهم وجود دارد. ولی p/e تحلیل آن p/e است که ما انتظار داریم سهم به آن برسد. مثلا p/e سهمی در بازار ۵ است (p/e دنباله دار) و ما تحلیل کرده ایم که p/e آن باید ۶ باشد (p/e تحلیلی). پس انتظار داریم که قیمت آن سهم رشد بکند تا به آن نسبت p/e مورد انتظار ما برسد.

یک مطلب جالب دیگر بخوانید؛  نکته هایی در نسبت P/E نهفته است

p/e بالا و p/e پایین نشان دهنده چه چیزی هستند

همانطور که در کتاب تکنیک های ساده و کاربردی در تحلیل بنیادی اشاره شده است، اگر مفهوم ۲ نوع p/e را به خوبی درک کرده باشید، می توانید متوجه شوید که چرا در بازار p/e برای بعضی از سهم های بازار بالا و برای بعضی سهم های دیگر پایین است. وقتی p/e یک سهم بالاست، نشان دهنده این است که بازار توقع دارد که سود آن شرکت در آینده رشد پیدا بکند. اگر انتظار بازار درست باشد وقتی سود شرکت زیاد شود، مخرج فرمول محاسبه p/e نیز بزرگ شده و در نتیجه نسبت p/e سهم مجددا متعادل می شود. همچنین اگر p/e یک سهم پایین باشد، نشان دهنده این است که بازار انتظار دارد در آینده سود آن شرکت کاهش پیدا کند. اگر انتظار بازار درست باشد، وقتی سود شرکت کم شود، مخرج فرمول محاسبه p/e کوچک می شود و در نتیجه نسبت p/e مجددا متعادل می شود.

نسبت p/eنکاتی درباره p/e در بورس

    • یکی از تاثیر گذار ترین آیتم های موثر در نسبت p/e یک شرکت سود یا eps آن شرکت است. وقتی شرکت ها برای محاسبه سود خود از روش های مختلف حسابداری استفاده می کنند، ممکن است این سود تحت تاثیر قرار بگیرد و کمتر یا بیشتر از مقدار واقعی خود نشان داده شود. پس باید این نکته را مد نظر خود قرار دهید.
  • نسبت های p/e بالا یا پایین همیشه نشان دهنده ارزنده بودن و یا گران بودن سهم نیستند. بلکه همانطور که گفته شد بالا یا پایین بودن این نسبت، توقع بازار از آینده شرکت و سودآوری آن را نشان می دهد. در بسیار از موارد بازار اشتباه می کند، شما نباید به انتظار بازار بسنده کنید. سعی کنید خودتان نحوه صحیح محاسبه p/e را یاد بگیرید و از آن استفاده کنید.
  • p/e یک ابزار مناسب برای ارزش گذاری شرکت است، ولی به تنهایی کافی نیست. بهتر است برای خرید سهام علاوه بر استفاده از این نسبت کاربردی، ابزارهای بیشتری را نیز مورد استفاده قرار دهید.
  • برای شرکت هایی که سود ندارند و اصطلاحا زیانده هستند، محاسبه p/e عملا کاربردی ندارد. چرا که این نسبت از تقسیم قیمت به درآمد بدست می آید. وقتی که سود یک شرکت منفی است یعنی آن شرکت درآمدی نداشته است. پس نسبت p/e منفی نداریم! برای ارزش گذاری شرکت هایی که اینگونه هستند از روش های دیگری استفاده می شود.

نویسنده:
پیمان باغچه سرا

90 دیدگاه
  1. جوادکاظمی نیا می گوید

    سلام
    یکم پیچیده بود
    فکنم باید بیشتر مطالعه کنم، در کل ممنونم از مطالب خوبتون

  2. رامین می گوید

    سلام p-e منفی خوبه یا بد یه سهمی مثل لپارس خیلی منفیه خوبه یا نه

    1. بهنام می گوید

      پی به ای منفی یعنی اون شرکت زیان ده هست و این خوب نیست ولی خب فقط با این مورد نمیشه نظر داد. آخرش گفتند که اگه منفی باشه از روش دیگه ای برای ارزش گذاری سهم استفاده میکنیم. باید ارزش جایگزینی شرکت رو بدست بیارید یا نسبت پی به اس رو بدست بیارید و موراد دیگه تا بتونید سهم رو از لحاظ بنیادی بررسی کنید

  3. مالک می گوید

    فرض بر این است که شما قیمت را ندارید وp/eوepsراداریدودرنتیجه ضرب این دو قیمت بدست می‌آید.

    1. پشتیبان می گوید

      با سلام و احترام
      بله صحیح است.

  4. سعید می گوید

    سلام منظور از p/eگروه چیست؟

    1. پشتیبان می گوید

      با سلام و احترام،
      این نسبت نشان دهنده متوسط تمامی شرکت های لیست شده در یک گروه مشخص از صنعت است.

  5. افشین می گوید

    با سلام و احترام
    سپاس از مطالب مفید شما.
    دلیل اینکه عدد p/e و eps که در سایت tsetmc درج شده و عددهایی که در سایت کارگزاری هست با هم اختلاف دارند چیست به عنوان مثال نماد شبندر در سایت tsetmc: نسبت p/e = 30.52 و eps= 617 ولی در سایت کارگزاری: نسبت p/e=5.39 و eps=1725 است .

    1. خانه سرمایه می گوید

      با سلام دوست عزیز
      دو روش برای محاسبه P/E وجود دارد، یکی از این روش ها که گذشته نگر بوده و عقبه شرکت را مدنظر قرار می دهد، روشی به نام TTM (Trailing Twelve Months) است که بر اساس سودهای محقق شده در ۱۲ ماه گذشته، نسبت به محاسبه P/E اقدام می کند و این اطلاعات می تواند از گزارشات میان دوره ای و پایان دوره ای ناشران استخراج شود.
      روش دیگری که در خصوص محاسبه P/E وجود دارد روش موسوم بهForward است که آینده نگر بوده و بر اساس تخمین هایی که از EPS وجود دارد اقدام به محاسبه P/E می کند.

  6. بنیامین می گوید

    باسلام.برای مثال الان (۹۹/۲/۳۰) سهام وغدیر eps=542 و p/e=8.95 هست.البته قاعدتا این p/e دنباله دار است که در سایت کارگذاری مفید نوشته.حاصل ضرب این دو میشه حدودا رقم ۴۸۵۰ که مطابق فرموده شما نشان دهنده ارزش حدودی سهام هست.در حالیکه ارزش الان این سهم ۹۱۰۳ هست.یعنی میشه این برداشت رو کرد که این سهم بیش از اندازه بالا رفته و فعلا برای خرید ارزنده نیست؟ممنون

    1. پشتیبان می گوید

      با سلام و احترام، پاسخ شما رو طی چند نکته خواهی داد:
      ۱- استفاده تنها از یک نسبت مالی همچون قیمت به سود و عدم توجه به سایر ابعاد ارزشگذاری شرکت را توصیه نمیکنیم
      ۲- نسبت قیمت به سود گذشته نگر و نسبت قیمت به سود مورد استفاده برای ارزشگذاری دو فاکتور متفاوتند که گویا در مثالی که شما زدید یکسان در نظر گرفته شدند.
      ۳- در صورتی که به همین روش بسنده شود، سود تحلیلی اتی( و نه گذشته) باید در نسبت قیمت به سود مناسب( که توضیحات ان مفصل است و با نسبت گذشته نگر متفاوت است) ضرب شود و در ادامه نتیجه گیری شما صحیح خواهد بود و اگر قیمت از ارزش تخمینی بالاتر باشد، ارزنده نیست.
      ۴- با توجه به ماهیت هلدینگ غدیر برای براورد ارزش بایستی ارزش تک تک سرمایه گذاری های زیرمجموعه شرکت و درامد شرکت از محل سود سهام شناسایی گردد.

      1. عباس می گوید

        سلام. وقتی در یک سهم p/e منفی است(۴۳۴_) و eps هم منفی(۷۶_) یعنی چه؟ قیمت روزانه سهم هم صعودی است.

        1. پشتیبان می گوید

          با سلام و احترام
          منفی موجود در نسبت P/E ناشی از منفی بودن مقدار EPS است، که نشان‌دهنده عملکرد نامناسب و زیان‌ده شرکت می‌باشد. به طور کلی سرمایه‌گذاری در چنین سهامی مناسب ارزیابی نمی‌شود. در مورد قیمت سهم ذکر این نکته ضروری است، که فرآیند قیمت‌گذاری بر اساس شرایط عرضه و تقاضا در بازار سهام انجام شده و تابع موارد مذکور نیست!

دیدگاه شما

آدرس ایمیل شما منتشر نخواهد شد.