ارزش ذاتی سهام یا NAV چیست؟

ارزش ذاتی سهام (NAV)

برای انجام یک سرمایه‌گذاری موفق در بازار سهام همواره می‌بایست به تحلیل تکنیکال و تحلیل بنیادی سهام پرداخت و در صورتی که قیمت روز سهام کمتر از ارزش ذاتی سهام بود، آنگاه می‌توان اقدام به خرید سهام نمود. یکی از انواع شرکت‌های موجود در بازار سرمایه ایران شرکت‌های سرمایه‌گذاری می‌باشند. از آنجایی که عمده دارایی‌های شرکت‌های سرمایه‌گذاری، سهام و دارایی‌های مالی است می‌توان از اصطلاحی تحت عنوان NAV جهت محاسبه ارزش ذاتی این سهام استفاده نماییم. با توجه به اینکه سرمایه گذاران زیادی به خصوص تازه واردهای عرصه بورس و تحلیل بنیادی از ما در خصوص ارزش گذاری سهام شرکتهای سرمایه گذاری سوال می پرسند و می گویند روش NAV چیست ما در این مقاله به تبیین مفهوم NAV در شرکت‌های سرمایه‌گذاری می‌پردازیم تا از این دریچه بتوانیم درک مفاهیم حاکم در تحلیل بنیادی این دست از شرکت‌های سرمایه‌گذاری را ملموس‌تر نماییم.

ماهیت شرکت‌های سرمایه‌گذاری

بر اساس نوع فعالیت شرکت‌های فعال در بورس می‌توان آن‌ها را به چند دسته تقسیم کرد: شرکت‌های تولیدی، خدماتی، قراردادی و پیمانکاری و شرکت‌های سرمایه‌گذاری. البته عمده شرکت‌ها در دسته تولیدی و سرمایه‌گذاری قرار می‌گیرند. شرکت‌های سرمایه‌گذاری همان‌طور که از نام آن‌ها پیداست با هدف سرمایه‌گذاری در شرکت‌های بورسی و غیر بورسی تأسیس می‌شوند و بر دو نوع می‌باشند: اول شرکت‌هایی که هدف آن‌ها از سرمایه‌گذاری صرفاً کسب سود از محل فروش سهام است. این دسته از شرکت هم عمدتاً به صورت کنترلی اقدام به خرید سهام شرکت‌های زیرمجموعه نمی‌کنند و عمده سبد سهامشان را سهامی با درصدهای کمتر از یک درصد تشکیل می‌دهند. دوم شرکت‌های سرمایه‌گذاری هستند که هدفشان سرمایه‌گذاری به صورت کنترلی از طریق مالکیت مستقیم و یا غیرمستقیم توسط شرکت‌های زیرمجموعه آن است که به آنها هلدینگ سرمایه گذاری می گویند. در حالت اخیر برای مثال شرکت سرمایه‌گذاری مالکیت ۳۵ درصد یک شرکت را به دست می‌گیرد و از طریق یک شرکت غیر بورسی که مالکیت ۱۰۰ درصد آن را دارد، مالکیت ۲۵ درصد دیگر آن را نیز در اختیار می‌گیرد. در نتیجه در مجموع مالکیت ۶۰ درصد آن شرکت در اختیار شرکت سرمایه‌گذاری بوده و به اصطلاح سهامدار عمده آن بوده و مالکیت کنترلی آن شرکت را در دست گرفته است.

برای اینکه متوجه بشویم هدف یک شرکت سرمایه‌گذاری کدام‌یک از حالات فوق است باید به اساسنامه شرکت رجوع کرد، با این وجود در ابتدای یادداشت‌های همراه صورت‌های مالی نیز می‌توان آن را رؤیت کرد.

ارزش ذاتی سهام یا NAVتصویر فوق بخشی از اطلاعات موجود در یادداشت‌های همراه صورت‌های مالی شرکت سرمایه‌گذاری نفت و گاز و پتروشیمی تأمین با نماد تاپیکو است. همان‌طور که در تصویر مشخص شده است هدف این شرکت سرمایه‌گذاری کنترلی در سهام شرکت‌های دیگر است. این دسته از شرکت‌ها در سبد سهام خود عموماً دارای چندین سهم با مالکیت بیش از ۵۰ درصد می‌باشند. هم‌چنین این شرکت‌ها در رشد و توسعه شرکت‌های تولیدی و زیرمجموعه خود نقش اصلی را ایفا می‌کنند.

یک مطلب جالب دیگر بخوانید:  فاکتورهای مهم در محاسبه NAV هر سهم

ارزش ذاتی سهام یا NAV

در تصویر فوق بخشی از سبد سرمایه‌گذاری شرکت سرمایه‌گذاری نفت و گاز و پتروشیمی تأمین را مشاهده می‌فرمایید. همان‌طور که مشخص شده است این شرکت مالکیت ۵۰ درصدی چندین شرکت را در اختیار دارد که این موضوع متناسب با اهداف تعریف‌شده در اساسنامه شرکت است. این گزارش در کدال تحت عنوان صورت وضعیت پرتفوی ماهیانه برای شرکت های سرمایه گذاری وجود دارد.

NAV چگونه محاسبه می شود

Net Asset Value که به اختصار از آن به NAV یاد می‌گردد به خالص ارزش دارایی‌های یک شرکت سرمایه‌گذاری اشاره دارد. در واقع به ما این موضوع را نشان می‌دهد که ارزش روز آنچه متعلق به سهامداران است چند ریال است و این موضوع اصلی‌ترین مبحث در امر سرمایه‌گذاری است. فرمول محاسبه NAV از رابطه زیر محاسبه می‌گردد:

همان‌طور که در فرمول بالا مشاهده می‌کنید از ارزش روز دارایی‌ها و بدهی‌ها یاد شده است. برای در این موضوع توضیحاتی را ادامه ارائه می‌کنیم تا به طور دقیق با مفاهیم آشنا بشوید.

معادله اصلی حسابداری که در ترازنامه شرکت‌ها برقرار است به شرح زیر است:

جمع کل دارایی‌ها = جمع کل بدهی‌ها + جمع حقوق صاحبان سهام

ارزش ذاتی سهام یا NAV

بنابراین ما در فرمول محاسبه خالص ارزش دارایی‌های هر سهم به دنبال محاسبه ارزش روز حقوق صاحبان سهام هستیم تا ببینیم بر اساس آنچه امروز روی داده، ارزش روز سرمایه‌گذاری شرکت و در نتیجه ارزش روز حقوق صاحبان سهام شرکت سرمایه‌گذاری چند ریال است.

علت استفاده از NAV در شرکت‌های سرمایه‌گذاری

همان‌طور که پیش از این نیز ذکر گردید شرکت‌های سرمایه‌گذاری و تولیدی عمده شرکت‌های بورسی را تشکیل می‌دهند به همین دلیل با استناد به صورت‌های مالی این دو نوع شرکت به تبیین موضوع فوق می‌پردازیم. همانگونه که پیش از این ذکر شد معادله اصلی حسابداری از رابطه زیر تبعیت می‌کند:

جمع کل دارایی‌ها = جمع کل بدهی‌ها + جمع حقوق صاحبان سهام

رابطه فوق به این معناست که دارایی‌های خریداری‌شده توسط شرکت یا متعلق به سهامداران است و یا طلبکاران. اما نکته حائز اهمیت این است که دارایی‌های گزارش‌شده در ترازنامه دقیقه به چه مواردی اشاره می‌کند؟

به ترازنامه شرکت تولیدی کالسیمین توجه فرمایید:

ارزش ذاتی سهام یا NAVهمان‌طور که در تصویر فوق مشاهده می‌فرمایید از حدود ۱۰ هزار میلیارد ریال دارایی‌های این شرکت، حدود ۸ هزار میلیارد ریال آن را دارایی‌هایی مانند موجودی کالا، دریافتنی‌های تجاری و دارایی‌های ثابت مشهود( مانند زمین، ماشین‌آلات و تجهیزات و … ) شکل داده‌اند. ترازنامه بر اساس اصول حسابداری تهیه می‌شود. یکی از اصول حسابداری اصل بهای تمام شده تاریخی است. بر طبق این اصل شرکت‌ها مکلف هستند تا ارزش دارایی‌های خود را به قیمت زمان خرید خود ثبت کنند. بنابراین مثلاً شرکت کالسیمین یکی از زمین‌های خود را در سال ۱۳۶۵ به قیمت ۱۰۰ میلیون ریال خریده است و در نتیجه ارزش این دارایی در دفاتر به مبلغ ۱۰۰ میلیون ریال ثبت شده است در حالی که در سال ۱۳۹۷ ارزش این زمین به ۳۰ میلیارد ریال افزایش پیدا کرده باشد. از آنجایی که برای به‌روزرسانی اطلاعات ارزش زمین نیازمند حضور کارشناس دادگستری هستیم بنابراین هیچ‌گاه این به‌روزرسانی انجام نمی‌شود مگر در شرایط خاصی مانند افزایش سرمایه از محل مازاد تجدید ارزیابی دارایی‌ها که در این حالت شرکت اقدامات مقتضی را انجام خواهد داد. بنابراین همان‌طور که مشاهده می‌فرمایید عملاً در شرکت‌های تولیدی دسترسی به NAV کار غیرممکنی محسوب می‌شود و به همین دلیل ارزش‌گذاری در این شرکت‌ها با برآورد سود خالص و استفاده از ضریب P/E ممکن می‌شود.

یک مطلب جالب دیگر بخوانید:  نحوه محاسبه NAV شرکت های سرمایه گذاری

شرکت سرمایه گذاری چیست؟

شما به ترازنامه شرکت سرمایه‌گذاری اعتلای البرز  نگاه کنید.

ارزش ذاتی سهام یا NAV

همان‌طور که در تصویر فوق مشاهده می‌فرمایید کل دارایی‌های شرکت که از مجموع دارایی‌های جاری و غیر جاری به دست می‌آید معادل ۱۲۲۵۴۳۴ میلیون ریال است که از این مقدار ۱۱۱۲۱۱۲ میلیون ریال معادل ۹۱ درصد آن مربوط به سرمایه‌گذاری‌های شرکت است. از آنجایی که سرمایه‌گذاری‌های شرکت را می‌توان از طریق برآورد ارزش شرکت و یا تابلوی معاملات به دست آورد به همین دلیل می‌توانیم از خالص ارزش دارایی‌های شرکت به عنوان ابزاری جهت محاسبه ارزش ذاتی شرکت استفاده کرد. بنابراین با محاسبه NAV تا حدود زیادی می‌توان ارزش روز حقوق صاحبان سهام شرکت‌های سرمایه‌گذاری را برآورد کرد.

نحوه محاسبه nav شرکت های سرمایه گذاری

در این مقاله سعی بر آن شد تا مفهوم NAV برای شما تشریح گردد و از این دریچه الزام محاسبه آن برای شرکت‌های سرمایه‌گذاری تشریح گردد. اما برای محاسبه خالص ارزش دارایی‌های هر سهم یک شرکت سرمایه‌گذاری بایستی ضمن در نظر گرفتن ارزش دفتری حقوق صاحبان سهام، اثرات سودهای تقسیمی دریافتی، سود(زیان) ناشی از فروش سهام، ارزش افزوده ناشی از مالکیت سهام بورسی و غیربورسی و مفهومی به نام ذخیره کاهش ارزش سرمایه‌گذاری‌ها لحاظ گردد که در مقاله فاکتورهای مهم در محاسبه NAV هر سهم به تفصیل در این مورد توضیحاتی ارائه می‌گردد. همچنین در صندوق های سرمایه گذاری با مفهوم NAV کار خواهید داشت که می توانید بحث NAV صدور و NAV ابطال را از مقاله صندوق سرمایه گذاری مطالعه نمایید.

مؤلف: احمد لحیم گرزاده

29 دیدگاه
  1. علیرضا می گوید

    سلام .
    ممنون از بابت اطلاعات مفیدی که منتشر میکنید . بسیار عالی است که ایرادات و اشکالات موجود در دستو العملها و قوانین موجود را هم در مواقعی شفاف می کنید .این روند در در دراز مدت باعث شفافیت و منطقی تر شدن امور می شود .
    موفق باشید .

  2. علی نیک نژاد می گوید

    مفید بود

  3. یعقوب می گوید

    سلام در کدام قسمت کدال NAV شرکت ها نوشته شده

    1. خانه سرمایه می گوید

      باسلام دوست عزیز
      در سامانه کدال در بخش جستجوی اطلاعیه‌ها، فیلد گروه اطلاعیه ها را به اطلاعات و صورتهای مالی سالانه تغییر داده در نام/نماد مشخصات نماد را درج می کنید. در صورتهای مالی منتشر شده فیلدهای نظر حسابرس، صورت خالص دارایی ها، صورت سود و زیان، صورت گردش خالص دارایی‌ها قابل دسترسی است خالص ارزش روز داراییها (NAV) در صورت خالص دارایی ها، صورت گردش خالص دارایی‌ها قابل مشاهده است

  4. Yasi می گوید

    کسی که پنجاه سال پیش ۱۴هزار تومن سرمایه داشته و سهام خرید کرده الان چطور میشه فهمید چقد ارزش داره و الان چطور پیگیر شد؟

    1. خانه سرمایه می گوید

      باسلام دوست عزیز
      به سابقه شرکت مذکور مراجعه شود که در حال حاضر در چه وضعیتی است

  5. داود می گوید

    با سلام و خسته نباشید
    اگر قیمت معاملات بالای nav انجام شود چه اتفاقی می افتد. ممنون میشم راهنمایی بفرمایید

    1. خانه سرمایه می گوید

      باسلام دوست عزیز
      در صورتی که قیمت بیش از NAV باشد، با خرید و افزایش دادن دارایی‌های موجود در صندوق، اقدام به صدور واحد صندوق و فروش آن در بازار می‌کنند تا به این ترتیب، عرضه واحد صندوق افزایش و قیمت آن کاهش پیدا کرده و به NAV نزدیک شود

  6. علی می گوید

    سلام میخواستم بدونم ۳۰درصدسهام چقدرقیمت میخوره به بانک بدیم ارزش سهام ۱تومان بوده

    1. خانه سرمایه می گوید

      با سلام دوست عزیز
      چنانچه فردی سفارش فروش را ثبت کند، شرکت کارگزاری وی از روز کاری بعد، اقدام به فروش در بازار خواهد کرد.
      بدیهی است که باید طرف خریداری هم در بازار بورس وجود داشته باشد که سهام به فروش برسد و قیمت‌ها هم متغیر هستند. اما، کارگزاری به هر میزانی که بتواند سهام مشتریان را در بازار به فروش برساند، مبلغ مربوطه را طی دو روز کاری بعد، از شرکت سپرده گذاری مرکزی دریافت و فورا به حساب مشتریان واریز می کنند.

      1. Mn می گوید

        آیا اون قیمتی که کارگزاری در سهام عدالت همون لحظه اعلام میکنه بعد چند روز پرداخت میشه؟ یا ممکن پایین تر باش؟

        1. خانه سرمایه می گوید

          با سلام دوست عزیز
          قیمت سهام بستگی به قیمت روز معامله آن دارد

  7. هلن می گوید

    روزی که دوتا از مقاله های شما رو نخونم روزم روز نمیشه . ممنون که هستین

    1. پشتیبان می گوید

      با سلام و احترام
      نظر لطف شماست، موفق باشید.

  8. حداد می گوید

    سلام من صورت های مالی ۱۲ ماهه یک شرکت را درسایت کودال مشاهده می کنم . برای بدست اوردن مثلا نسبت گردش کالا نیاز به بهای تمام شده کالای فروش رفته می باشد اما درصورت مالی اصلا تیتر بهای تمام شده کالای فروش رفته مشاهده نمی شود
    یعنی نمی شود برای این شرکت این نسبت را بدست اورد ؟
    اگر می شود چه راهی دارد؟

    1. مرتضی می گوید

      در صورت سود و زیان زیر عنوان فروش و یا درآمد ، بهای تمام شده ثبت شده است

  9. فاطمه می گوید

    میشه در مورد nav صندوق های رمایه گذاری هم توضیح بدین؟

    1. پشتیبان می گوید

      با سلام و احترام،
      برای محاسبه nav صندوق ها لازم است با مراجعه به سامانه کدال لیست شرکت های زیرمجموعه ی انها را مشاهده و جهت محاسبه ارزش روز خالص دارایی ها مد نظر قرار دهید. بهای تمام شده خرید هر شرکت و ارزش روز در محاسبات باید لحاظ شود.

  10. فرداد خداوردی می گوید

    سلام.میخواستم بدونم منظور از اینکه گفته میشه مثلن ارزش سهام۴۱۲۰۰۰چیست؟ممنون

    1. خانه سرمایه می گوید

      با سلام دوست عزیز
      ارزش روز حقوق صاحبان سهام شرکت‌های سرمایه‌گذاری

  11. مصطفی می گوید

    سلام
    اگر یک شرکت سرمایه گذازی خودش یک شرکت زیرمجموعه داشته باشد آیا پرتفوی شرکت اصلی شامل پرتفوی شرکت زیرمجموعه هم میشود؟یعنی نیازی به محاسبه جداگانه پرتفوی ها نیست؟چوت در کدال برای یک شرکت سرمایه گذازی دوتا صورت مالی بود یکی برای شرکت اصلی و یک صورت مالی برای شرکت زیرمجموعه

    1. خانه سرمایه می گوید

      با سلام دوست عزیز
      شرکت سرمایه گذاری در بودجه خود دو درآمد:

      الف- درآمد حاصل از نگاهداشت سرمایه گذاری ها ب- درآمد حاصل از فروش سرمایه گذاری را ارایه می کنند. نهاد ناظر با کمال دقت درآمد حاصل از نگاهداشت سرمایه گذاری ها را مورد بررسی قرار می دهد و پس از تعیین میزان سهام آن ها در پرتفوی شرکت و میزان درآمد هر سهم و با اطمینان زیاد درآمد فوق را تایید می کند ولی در خصوص درآمد حاصل از فروش سرمایه گذاری ها کم ترین اطلاعات را از شرکت ها می گیرند و یا هنگام پرسش از شرکت ها که کدام سهام در پرتفوی را می خواهد، بفروشد می گویند این از اسرار شرکت است و نمی توان گفت این در حالی است که درآمد حاصل از فروش سرمایه گذاری ها در برخی از سال ها مخصوصا شرکت های سرمایه گذاری قریب ۶۰ تا ۸۰ درصد درآمد بودجه ای آن را تشکیل می دهند. بودجه ای که بیش از ۵۰ درصد درآمد آن رو هوا باشد و کم ترین اطلاعاتی به بازار نمی توان داد چه فایده ای دارد. انحرافی که این گونه درآمدها برای بودجه شرکت های سرمایه گذاری ایجاد کردند و باعث تعدیل منفی EPS شرکت های سرمایه گذاری شدند در دو سال گذشته کم نبوده اند مانند سرمایه گذاری بوعلی و سرمایه گذاری صنعت بیمه. این شرکت ها در بودجه های خود مبلغ قابل توجهی را بابت فروش سرمایه گذاری ها پیش بینی کردند و به دلیل شرایط بد بازار نتوانستند، بفروشند و حتی مجبور شدند از محل سود حاصل از نگاهداشت سرمایه گذاری ذخیره برای پرتفوی خویش در نظر بگیرند. تعدیل EPS برای شرکت های سرمایه گذاری به صورتی که الان در خصوص شرکت های سرمایه گذاری بورس در حال انجام است بسیار خنده آور است. بنابراین پیشنهاد حذف کلی ارایه بودجه سالانه برای شرکت های سرمایه گذاری پیشنهادی معقول به نظر می آید و در صورت اصرار بر ارایه بودجه، تنها به درآمد حاصل از نگاهداشت سرمایه اشاره کرد و سایر هزینه های ثابت شرکت لحاظ شود و به جای آن شرکت های سرمایه گذاری در پایان هر ماه عملکرد خویش را ارایه کنند و تا آنجا که ممکن است NAV پرتفوی خود را به بازار ارایه کنند. حذف بودجه از شرکت های سرمایه گذاری و لزوم ارایه NAV مدیران شرکت های سرمایه گذاری و مدیران پرتفوی را از انجام معاملات صوری جهت سودسازی و سایر اقداماتی که معمولا جهت بهتر نشان دادن پرتفوی انجام می دهند، برحذر می دارد.

  12. افشین می گوید

    با عرض سلام و خسته نباشید
    ما دو مورد زیر را محاسبه کردیم
    ۱-خالص ارزش دارایی های هر سهم
    ۲-نسبت قیمت به خالص ارزش دارایی ها
    حتی همراه با فرض مدیرتی
    حالا این درصد نسبت قیمت به خالص ارزش دارایی ها بین چه بازه ای مناسب است ؟
    و اصلا بعد از اینکه اینها بدست آمد چه مفهومی را میرساند این درصد یعنی شرکت ارزشمند است در اینده شاهد رشد قیمت هستیم ؟ یا خیر ؟

    1. پشتیبان می گوید

      با سلام و احترام
      در دست داشتن یک روند تاریخی از این نسبت برای هر سهم می تواند دید خیلی بهتری به شما بدهد، بسته به ترکیب پرتفو شرکت ها(بورسی و غیربورسی) این درصد متفاوت است اما در حدود ۶۰ تا ۷۰ درصد را میتوان به صورت عمومی مناسب دانست.
      در رابطه با سوال بعدی شما، بله این نسبت معیاری از ارزش شرکت است، در صورتی که بالاتر از ۱۰۰ باشد، یعنی بازار قیمت بالاتری از ارزش فعلی به شرکت تخصیص داده است، البته این لزوما بد نیست، ممکن است پتانسیل های نهفته ای در اینده شرکت باشد که بازار حاضر شده ان را به بهای بالاتری بخرد و ممکن هم هست که اشتباه کند و در صورتی که اشتباه کند، دیر یا زود این نسبت کاهش خواهد یافت. لذا پیشنهاد میکنیم به یک درصد مثلا ۶۰% یا ۱۲۰% بسنده نکنید و دنبال چرایی ان باشید.

  13. سپیده می گوید

    سلام
    ممنون ار مقاله مفید تون
    آخر مقاله نوشتید که ” که در مقاله بعدی به تفصیل در این مورد توضیحاتی ارائه می‌گردد”
    مقاله بعدی کذوم مقاله هست؟
    لینک شو باید آخر این مقاله بذارید

    1. خانه سرمایه می گوید

      ممنون از توجهتون..مقاله اصلاح شد

  14. رضا ایمانی می گوید

    با سلام اشتباه تایپی رخ داده لطفا اصلاح بفرمائید NAV =Net Asset Value است که اشتباها Net Present Value تایپ شده

    1. خانه سرمایه می گوید

      خیلی ممنون ازتون اصلاح شد

  15. ابرراهیم لطفی زاده می گوید

    NAV به نظر میرسد مخفف Net Asset Value باشد که در بالا Net Present Value اشاره شده است.

دیدگاه شما

آدرس ایمیل شما منتشر نخواهد شد.