انگیزه چیست و چه عواملی باعث ایجاد آن می شوند؟

وقتی بزرگ شدی دوست داری چی‌کاره شوی؟ دکتر! چرا؟ چون اگر بچه‌ها مریض شدن درمانشون کنم. نظیر گفت‌گوی بالا را زیاد شنیده‌ایم. انسان از همان کودکی به دنبال هدف‌گذاری است که صد در صد انگیزه‌ای پشت آن است. این کودک در صدد آن است تا با پزشک شدن به کودکان خدمت کند. حال ممکن است این کودک در فیلم و برنامه‌های کودک مطالبی شنیده باشد یا در برخورد با پزشکان با این حرفه آشنا و به آن علاقه‌مند شده است و  به عبارت دیگر در وجود آن فرد انگیزه ایجاد کرده است.

انگیزه

انگیزه یک یا مجموعه‌ای از عوامل است که فرد را به سمت انجام کاری هدایت می‌کند. شاید بتوان گفت مهم‌ترین عامل برای حرکت شخص به سوی هدف انگیزه است، زیرا تا نیرویی اولیه‌ برای آغاز نباشد هرگز نمی‌توان حرکت کرد. تا انگیزه نباشد نمی‌توان مقصد را شناخت، مسیرها را بررسی کرد و به راه افتاد. برای مثال می‌خواهید به مسافرت بروید اگر قصد دارید از هوای خنک، طبیعت سرسبز و آبشارهای زیبا و دشت‌های مرتفع لذت ببرید به سمت استان لرستان می‌روید. هرگز در این راه به سمت دیگری منحرف نخواهید شد، زیرا می‌دانید در جنوب یا شرق کشور هرگز چنین چیزی را نخواهید یافت. گاهی هم هدف به عنوان یک انگیزاننده عمل کرده و شما را در جهت هدف سوق می‌دهد. شرایطی را در نظر بگیرید که در حالی که از دیدن منظره‌ای زیبا لذت می‌برید با خود می‌گویید:

«اگر نقاشی بلد بودم این منظره را می‌کشیدم.» هدف در این جا کشیدن آن منظره است همین در شما انگیزه ایجاد می‌کند تا به کلاس نقاشی رفته و آموزش ببینید. در حقیقت انگیزاننده‌ها عواملی هستند که مانند جرقه عمل می‌کنند. وجودشان سبب یه حرکت افتادن یا سریع‌تر شدن حرکت شما می‌شود.

چگونه انگیزه ایجاد می شود؟

انگیزه چیست؟

سوال جالبی است. زیرا از افراد زیادی می‌شنویم که با مشکل بی‌انگیزگی مواجه هستند، پس پاسخ این سوال گره‌گشای مشکل بسیاری از افراد است. آرزوها و رویاهای ما منبع خوبی برای ایجاد انگیزه هستند. روان‌شناس آمریکایی آبراهام مازلو می‌گوید که انسان‌ها به طور ذاتی دوست دارند خودشان را به بهترین نوع هرچیز برسانند، به نهایت توانایی‌ها و استعدادهای خودشان دست پیدا کنند، در شرایط قابل قبول از زندگی در بهترین امکانات اولیه رفاهی و امنیت قرار بگیرند و بعد مسائل مهم‌تری مثل یافتن افراد درست در زندگی و داشتن اعتماد به نفس را مدنظر قرار می‌گیرند.

یکی از مهم‌ترین سوالاتی که باید از خودتان بپرسید این است که چرا این کار را باید انجام دهم؟ پاسخ‌های متعددی وجود خواهد داشت، مثلا برای امرار معاش سرکار می‌روید، برای رفع گرسنگی غذا می‌خورید، برای رفع خستگی می‌خوابید و خیلی فعالیت‌های دیگر با اهداف دیگر. نکته مهم این خواهد بود که شما هرگز این سوال را در ارتباط چرایی غذا خوردنتان نمی‌پرسید، موضوع خیلی مهم‌تر از آن است، مثلا شما کاری را چون علاقه‌مند هستید انجام می‌دهید، یا چون در کودکی آرزویش را داشتید حالا پیگیر هستید و می‌خواهید موفقیتی به دست بیاورید.

عوامل بیرونی و درونی انگیزه

عوامل مهم درونی هر انسانی تفکرات و خواسته‌ها یا همان آرزوها از پر اهمیت‌ترین عوامل تاثیرگذار بر ایجاد انگیزه هستند. حتما شنیده‌اید که می‌گویند «جوینده یابنده است.» این ضرب‌المثل در حقیقت همان عنصر انگیزه را نشان می‌دهد، هنگامی که فردی  به دنبال هدفی است به آن خواهد رسید اگر انگیزه‌ای برای رسیدن وجود نداشته باشد، رسیدنی هم در کار نخواهد بود. به همان اندازه که علاقه فردی به عنوان یک عامل درونی در انگیزه‌ تاثیرگذار است، محیط اطراف نیز تاثیرگذار است. افرادی که با آن‌ها در ارتباط هستید نیرویی هستند که با تاثیر بر انگیزه شما می‌توانند شما را به سمت اهداف سوق دهند یا شما را از اهدافتان دور کنند، پس مهم‌ است که با چه کسانی معاشرت می‌کنید. اهداف و تفکراتتان را با همه در میان نگذارید. برای ایجاد انگیزه یا به عبارت دیگر تامین سوخت اولیه برای حرکت با کسانی که مثبت‌نگر و خبره هستند مشورت کنید.

راهکارهای ایجاد انگیزه

انگیزه چیست؟

۱- یک کاغذ و قلم بردارید

در بالای صفحه سوالی که پیش‌تر مطرح شد بنویسید، سعی کنید به آن پاسخ دهید. متناسب با پاسخی دادید جوانب را بسنجید، آیا واقعا ارزش تلاش را دارد؟ اگر پاسخ مثبت است، در ارتباط با هدفتان جستجو کنید. بالا رفتن اطلاعات شما باعث می‌شود از تاریکی خارج شوید، همین عامل خود یک انگیزاننده است. برای خودتان انگیزش ایجاد کنید. همین کاغذ را پس از تکمیل شدن موارد آن به جایی از اتاقتان نصب کنید که جلوی چشم باشد هر روز آن را نگاه کنید. هر چیز دیگری که به هدفتان مرتبط است را جلوی چشمانتان داشته باشید. بهترین روش این است که عکس یا نوشته‌ای داشته باشید که شما را به یاد آن بیندازد تا هرگز هدف را فراموش نکنید.

۲- کاغذ را کنار نگذارید شما به برنامه‌ریزی نیز نیازمندید

با برنامه‌ریزی به طور مرتب و دسته‌بندی شده همه کارهای روتین، امکانات، هزینه‌ها کسانی که می‌خواهید با آن‌ها مشورت کنید، اگر به آموزش احتیاج دارید منابع یا افراد یا آموزشگاه‌های مد نظرتان را بنویسید. برای استراحت و استحمام و صرف غذا، پرداختن کار و انجام مسئولیت‌ها زمان تعیین کنید. درهم بودن کارها و بی‌نظمی فقط شما را سردر‌گم و کلافه می‌کند و در نهایت انگیزه‌ای نمی‌ماند.

این مطلب را حتما بخوانید:  ۴ تکنیک موفقیت که زندگی تان را زیرورو می کنند

۳- فیلم‌ها، کتاب‌ها و مستندها

نیز مشوق‌های خوبی در مسیر ایجاد انگیزه و تقویت آن هستند. گاهی پاسخ سوالاتتان را از لابه‌لای داستان‌ها می‌توانید بیابید. زندگی‌نامه استیو جابز حرف‌های زیادی برای گفتن دارد، چیزهایی که تجربه کرده، اقداماتی که انجام داده و دوستانی که در مسیر هدف پیدا کرده به شما یاد می‌دهد که چطور انتخاب کنید تا در مسیر درست قدم بگذارید.

۴- الگو بگیرید و سرمشق برگزینید

همانطور که قبلا هم گفتیم مطالعه زندگی‌نامه افراد موفق بسیار در ایجاد انگیزه به شما کمک می‌کند. شناخت افراد موفق در زمینه مورد ‌نظر شما بسیار تاثیرگذار و راه‌گشا است. از تجربیات آن‌ها درس و از اقدامات آنان ایده بگیرید. سرمشق قرار دادن افراد موفق در زندگی و پا گذاشتن در مسیری که قبلا رفته‌اند کمک می‌کند تا از شکست‌های احتمالی که ممکن است اعتماد به نفس و انگیزه را تحت تاثیر قرار دهد، جلوگیری بشود. فراموش نکنید عمر ما آنقدر طولانی نیست که همه چیز را خودمان تجربه کنیم. سه مورد بسیار مهم در مورد انگیزه جهت‌هی، پافشاری و عمق است. در تعیین جهت به شما کمک می‌کند مسیر را بهتر تشخیص دهید و به سمت آن حرکت کنید. پافشاری و صبر کلید موفقیت شما در هر کاری است. همیشه بخاطر بسپارید اینکه در هر شرایطی انگیزه‌تان قوی بماند خیلی اهمیت دارد. عمق نیز به این اشاره دارد که تا چه میزانی برای رسیدن به هدفتان مایه می‌گذارید. طبیعتا هرچه اهمیت کاری بالاتر می‌رود میزان تلاش شما نیز باید بالا برود.

عوامل کشنده انگیزه

انگیزه چیست؟

رابرت هاف می‌گوید:

«تنبلی ماده اولیه و سرّی شکست است، اما معمولا توسط فرد شکست خورده پنهان می‌شود.» پس با تنبلی خداحافظی کنید.

تنبلی یکی از مهم‌ترین عوامل از بین برنده انگیزه است، اگر دقت کرده باشید افرادی که بخاطر تنبلی به اهدافشان دست نیافته‌اند، توجیهات جالبی دارند؛ مثلا: هیچکس از پس این کار برنمی‌آید، برای انجام این کار باید بهترین امکانات را داشت من که ندارم و من نمی‌توانم یاد بگیرم و … هرگز بهانه‌تراشی نکنید. موفق‌ترین انسان‌ها با کم‌ترین امکانات به اینجا رسیده‌اند. “نمی‌توانم” واژه درستی نیست، بگویید “نمی‌خواهم” یاد بگیرم. اکثر مواقع نمی‌توانم گفتن‌ها از زبان افراد توانمندی است که یک نقطه ضعف دارند و آن هم تنبلیست. اگر قرار بود بعضی از ناتوانی‌ها جلوی پیشرفت و ترقی را بگیرد استیون هاوکینگ بعد از عود بیماریش باید در کنج خانه می‌نشست و فقط افسوس و حسرت می‌خورد. اما نکته جالب توجه این است که موفق‌ترین اثرش را به نام «نظریه‌ای برای همه چیز» در زمان اوج ناتوانی‌اش نوشت. پیشنهاد می‌کنم اگر از تنبلی رنج می‌برید فیلم زندگی‌نامه این دانشمند بزرگ را که به نام کتاب اوست یعنی « نظریه‌ای برای همه چیز» را حتما تماشا کنید.

یک ضرب‌المثل ژاپنی می‌گوید:

«اگر هفت بار زمین خوردی، هشت بار برخیز.»

مصداق این ضرب‌المثل خود ژاپنی‌ها هستند که موفقیت و پیشرفتشان چه در صنعت و چه در فرهنگ چشمگیر است. شکست بهترین موردی است که به شما نشان می‌دهد کجای راه را اشتباه آمده‌اید، پس بهترین واکنش در مواجهه با شکست پذیرفتن آن و یادداشت اتفاقات و اقدامات شما است و بطور کلی اینکه چطور شکست خوردید. شاید حفظ انگیزه پس از شکست سخت باشد اما از دست دادن آن و رها کردن همه چیز هیچ کاری را به پیش نمی‌برد. پس نگاهتان فقط و فقط به اهدافتان باشد. ترس از شکست نیز از مواردی است که انگیزه را می‌کشد. آیا واقعا ارزش دارد برای اتفاقات احتمالی که ممکن است اصلا اتفاق نیفتد به خواسته‌ها و آرزوهایمان پشت کنیم؟ آیا فکر اینکه ممکن است زمان غذا خوردن چیزی در گلویتان بپرد، مانع از این می‌شود که برای رفع گرسنگی غذا بخورید؟ وجود ترس طبیعی است اما باید جسور بود و دل را به دریا زد، اگر راه نیفتید هرگز نخواهید رسید. احتیاط کار خوبی است اما نباید مانع از پیشرفت شما بشود.

جرج ادیر در این باره می‌گوید:«همه آن چیزی که می‌خواهید آن سوی ترس قرار گرفته است.»

کمال‌گرایی و عدم اعتماد به نفس انگیزه را ذره ذره از بین می‌برد. تفکرات سمی نظیر من بی‌استعدادم یا بعضی تفکرات مثل اینکه یا بهترین یا هیچی را دور بریزید. نباید انتظار داشته باشید که صد در صد کار نتیجه بدهد. در حقیقت باید به هر کاری فرصت بدهید و صبر کنید. نباید از خودتان انتظار بیش از حد داشته باشید. این انتظارات بیش از حد نه تنها انگیزه را از بین می‌برد بلکه اعتماد به نفس و علاقه شما به آن کار را نیز از بین می‌برد.

روان‌شناسان چه می گویند؟

فرآیندی است که فعالیت‌ها از آن آغاز می‌شوند. بامایستر روان‌شناس آمریکایی چنین می‌گوید که انگیزه یعنی خواستن، یعنی ایجاد تغییر در افکار، رفتار و احساسات و هر آنچه که در انسان میل به خواستن چیزی را ایجاد می‌کند انگیزاننده است.

این مطلب را حتما بخوانید:  چگونه در خود انگیزه ایجاد کنیم؟ روش های کاربردی خود انگیزشی

نظریه غریزه انگیزش

انگیزه چیست؟

میل به تکمیل کردن فعالیت‌ها امری غریزی است، یعنی انسان به طور ذاتی به دنبال ارتقاء و پیشرفت است. غریزه الگویی ثابت و طبیعی در وجود انسان‌ها است و نقش محرک را بازی می‌کند. به طور کلی همه رفتارهای ما که در درجه اول منجر به رفع‌ نیازهای اولیه زندگی می‌شود از غریزه ناشی می‌شود. مثلا ترس یکی از محرک‌های غریزه است که در جهت حفظ و بقا عمل می‌کند.

نظریه محرک ها و خواسته ها

انگیزه چیست؟

پیش‌تر گفتیم که رفتارهای ما از غریزه سرچشمه می‌گیرد. در این نظریه به رفتارهایی اشاره می‌شود که منجر به رفع نیازهای اولیه مثلا رفع تشنگی، گرسنگی و امنیت می‌شود.

نظریه برانگیختگی

انگیزه چیست؟

اگر از چند نفر بخواهیم کارها و فعالیت‌ها مورد علاقه‌شان را روی کاغذی بنویسند با پاسخ‌های مختلف و جالبی مواجه می‌شویم. گاهی نیز انسان‌ها در میان صحبت‌هایشان به کارهای مورد علاقه‌شان اشاره می‌کنند. مثلا کسی علاقه دارد برای تعطیلات به کوهنوردی برود در حالیکه ممکن است دوست همان شخص از سپری کردن تعطیلاتش در ساحل و مطالعه کتاب لذت ببرد. افراد باتوجه به علاقه‌مندی‌هایشان و با انجام کارهای متفاوتی به آن سطحی که مورد رضایتشان است، می‌رسند. بعضی افراد به از خطر کردن و کارهای پرهیجان لذت می‌برند مثل چتربازی و سخره‌نوردی و … ولی بعضی دیگر با انجام کارهایی با ریسک پایین مثل مطالعه کتاب به سطح رضایت می‌رسند.

برخی از انگیزاننده های مهم

در ابتدا چیزهایی وجود دارد که بعدها نظریه‌ها و تعاریفی در ارتباط با آن داده می‌شود. موارد انگیزه‌بخش زیر طبق تجربیات و مشاهدات محققان نوشته‌شده‌اند.

۱- پول

پول خوشبختی نمیارد، اما مطمئن باشید نبودش حتما بدبختی می آورد. پول یکی از بزرگ‌ترین و قوی‌ترین انگیزه‌هایی است که انسان را در روزهای سرد زمستانی از رخت‌خواب جدا کرده و به محل کار می‌فرستد. برای رفع مایحتاج زندگی وجود آن ضروری است. پس از رفع مایحتاج اولیه به سطوح بعدی نیازها مثل مالکیت، توانمندی و تمایل به بدست آوردن می‌رسیم.

۲- لذت

در مورد لذت بردن از فعالیت‌هایی که انجام می‌دهیم در نظریه برانگیختگی توضیح داده شد. گاهی اوقات انگیزه از انجام دادن کاری صرفا لذت بردن از آن و تجربه حس خوب بعد انجام آن است، مثل موزیک گوش کردن.  در این جا موضوع دیگری نیز مطرح می‌شود که شخص از انجام کاری که کم‌تر به او لذت می‌دهد پرهیز می‌کند، در واقع از رنج کشیدن دوری می‌کند مثلا ترجیح می‌دهد اول چای ریخته و در حالیکه به موسیقی مورد علاقه‌اش گوش می‌دهد از نوشیدنش لذت ببرد، سپس لباس‌ها را در کمد می‌گذارد. در این میان افرادی دیده می‌شوند که با وجود هدف مشخص و علاقه‌ای که به آن کار دارند، پس از مدتی ناامید شده و دست از تلاش برمی‌دارند، در واقع ناامیدی از رسیدن به نتیجه مطلوب نیست، آن لذتی را که مورد بحث است، در این مسیر تجربه نکرده‌اند.

۳- دست‌یابی به برترین جایگاه

بعضی از افراد نمی‌توانند و شاید بهتر است بگوییم نمی‌خواهند نفر دوم باشند به عبارتی دیگر هدفشان این است که همیشه در اوج بمانند.

محمدعلی کلی، بوکسور معروف و قهرمان جهان در این ارتباط می‌گوید:

«از آموزش دیدن متنفرم، اما همیشه به خودم گفتم کوتاه نیا، اگر الان سختی بکوشی بعدا قهرمان خواهی بود.» فراموش نکنید در مسیر به دست آوردن بعضی چیزها باید چیزهایی را از دست داد.

۴- نوع دوستی

کمک به انسان‌ها و طبیعت و کلا تلاش برای تبدیل دنیا به جایی بهتر انگیزه‌ بعضی انسان‌ها است برای زندگی. منشا این احساسات ذات انسان است و آمیزه‌ای از حس همدردی و خیرخواهی است.

۵- قدرت و شهرت

رهبران سیاسی بهترین مثال برای این مورد هستند. آن‌ها افرادی هستند که در وجودشان نیاز به قدرت و شهرت حس می‌شود. هرچند این حس فقط در سیاست خلاصه نمی‌شود بلکه در هر زمینه و رشته‌ای حرفه‌ای‌ترینان در مرکز توجه قرار دارند، سپس شناخته می‌شوند و بیشتر طالب شهرت، قدرت موقعیت و جایگاه خود می‌شوند.

۶- علاقه‌مندی

قدرتمندترین حس انسان عشق و علاقه است. یا به کسی یا به چیزی و در بیشتر مواقع جرقه‌‌ای است برای آغاز کاری. علاقه‌مند بودن به چیزی یا به طور ژنتیکی است مثل بانوان یک خانواده که همگی به حرفه خیاطی علاقه‌مند هستند و در آن زمینه مهارت بالایی دارند؛ یا تحت تاثیر محیط اطراف در وجود افراد ایجاد می‌شود. مثلا بعد مطالعه تعداد زیادی از آثار ادبی ارزشمند جهان، شخص به نویسندگی علاقه‌مند می‌شود. انسانی که به چیزی واقعا علاقه دارد هر روز به عشق رسیدن به هدفش از خواب برمی‌‌خیزد و همه برنامه‌های زندگی‌اش را بنابر هدفش تنظیم می‌کند.

به این مقاله امتیاز دهید

میانگین امتیازات: / 5. تعداد امتیاز:

اولین نفری باشید که به این مقاله امتیاز میدهید

دیدگاه شما

آدرس ایمیل شما منتشر نخواهد شد.

۲ روز مانده! جشنواره پاییز با ۲۵ میلیون جایزه ورود به جشنواره