معاملات بلوکی چیست؟

فعالان بازار سرمایه، با اصطلاح «بلوک» کمابیش آشنا هستند. ولی احتمالا برخی از سهامداران با فرآیند دقیق معامله بلوکی آشنایی نداشته و هدف از این نوع معامله را نمی‌دانند. تا به حال به این فکر کرده‌اید که چرا معامله بلوکی انجام می‌شود؟ حجم معاملات در بلوک چقدر است؟ فرق بلوک با کد به کد چیست؟ آیا اثر مستقیم یا غیرمستقیم این اقدام را بر سهم مشاهده کرده‌اید؟ آیا معاملات بلوکی باعث رشد قیمت سهم می‌شوند؟ در این مقاله قصد داریم به تعریف معاملات بلوکی و پاسخ این سوالات بپردازیم.

آیا با انواع معامله، آشنا هستید؟

معاملات در بازار اوراق بهادار به خرد، بلوک و عمده تقسیم می‌شوند. در معاملات بلوک و عمده، حجم بیشتر و قابل توجهی از سهام شرکت، معامله می‌شود. قیمت سهام این نوع معاملات معمولا از معاملات خرد بالاتر است و سازوکار انجام معامله و تسویه نیز تفاوت‌هایی با معاملات خرد دارد. معامله عمده بر اساس زمان تسویه بها به دو نوع «عادی» و «شرایطی» تقسیم می‌شوند. فرایندی که طی آن، سهام موضوع فروش به خریداران بالقوه عرضه شده و در نتیجه، آن سهام در سیستم معاملاتی خریداری می‌شود. میان معاملات عمده عادی و عمده، شرایط مشترکی وجود دارد. اما شیوه تحقق معاملات عمده شرایطی، روال متفاوتی را طی می‌کند. در معاملات عمده عادی، مبادله طرفین، ظرف ۳ روز انجام می‌شود. اما در معاملات عمده شرایطی، در حالی که انتقال سهام در زمان قطعیت معامله صورت می‌گیرد، پرداخت بخشی از بها، خارج از سازوکار بورس یا فرابورس و به‌صورت مدت‌دار انجام می‌پذیرد.

معاملات بلوکی چیست؟

 منظور از معاملات بلوکی چیست؟

سفارش خرید یا فروش بخش بزرگی از سهام یک شرکت را «معامله بلوکی» می‌گویند. این معامله با یک قیمت توافقی معین، میان خریدار و فروشنده، انجام می‌شود. قواعد مربوط به محدودیت حجمی و محدودیت قیمتی در معامله بلوکی، رعایت نمی‌شود. به‌طور معمول، سرمایه‌گذاران حقوقی وارد این معاملات می‌شوند. با توجه به نقد شوندگی سهام، معاملات بلوکی قیمت آن را تحت تاثیر قرار می‌دهد. برای جلوگیری از این تاثیرات شدید، خریدار و فروشنده در خارج از سیستم معاملاتی روی قیمت معامله، توافق می‌کنند. معاملات بلوکی با عنوان «سفارش‌های بلوکی» هم شناخته می‌شوند. در ایران، بازار جداگانه‌ای برای انجام این معاملات ایجاد شده که به آن «بازار بلوک» گفته می‌شود.

در بیشتر موارد، سرمایه گذاران می‌توانند سهام و حق تقدم قابل معامله بورسی را در شرایطی که حجم آن حداقل ۵۰ برابر محدودیت حجم هر سفارش در بازار عادی – یا ارزش معامله آن معادل ۲۰ میلیارد ریال – باشد را در بازار معاملات بلوک معامله کنند، البته به شرطی که این پیشنهاد مشمول نصاب‌های معامله عمده نباشد. حداقل و حداکثر تعداد سهام قابل معامله در معاملات بلوک برای شرکت‌های فرابورسی نیز به شرح زیر است:

«شرکت‌هایی که تعداد سهام پایه آن‌ها بـیش از سه میلیـارد سهم باشد، بزرگ‌تر یا مساوی نیم و کمتر از یک درصد تعداد سهام پایه و برای شرکت‌هایی کـه تعداد سهام پایه آن‌ها کمتر یا مساوی سه میلیارد سهم باشد، بزرگ‌تر یا مساوی یک و کمتر از پـنج درصـد تعداد سهام پایه و این مقدار باید کوچک‌تر از سازوکار معاملات عمده باشد.» ساعت آغاز، خاتمه و طول هر جلسه معاملاتی مانند بازار عادی است. دامنه نوسان مجاز قیمت نیز مانند بازار معاملات خرد است. قیمت مرجع روزانه برای بازار معاملات بلوک، معادل قیمت مرجع همان روز بازار عادی است. سایر شرایط معاملات بلوک، مشابه معامله در نماد اصلی است. وقتی نماد معاملاتی سهم در بازار عادی متوقف باشد، نماد معاملاتی سهم در بازار بلوک نیز متوقف خواهد بود. معاملات در بازار بلوک در نمادی مجزا از معاملات بازار عادی صورت می‌گیرد و در محاسبه قیمت پایانی و شاخص‌های فرابورس لحاظ نمی‌شود. در بازار بلوک، فقط سفارش محدود قابل‌اجرا بوده و استفاده از کد معاملاتی گروهی در این بازار مجاز نیست.

 معاملات بلوکی چگونه انجام می‌شوند؟

ابتدا پیشنهاد خرید یا فروش توسط کارگزار مربوطه در سامانه معاملات بلوک با قیمت معین ثبت می‌شود. کارگزار پذیرنده پیشنهاد، قیمت پیشنهادی را در سامانه را می‌پذیرد. درصورتی‌که پیشنهاد فروش «با امکان تسویه خارج از پایاپای» باشد، کارگزار پذیرنده پیشنهاد فروش، می‌تواند پیشنهاد ارائه شده را با یکـی از شروط «صرفاً خارج از پایاپای» یا «نقدی و خارج از پایاپای» بپذیرد. درصورتی‌که روش تسویه پیشنهاد فروش ارائـه شـده «صـرفاً نقـدی» باشد، سفارش‌های تطبیق یافته جهت تائیـد بـه بـورس / فرابـورس ارسـال می‌شود. در صورتی که روش تسـویه پیشـنهاد فـروش ارائـه شـده، «بـا امکـان تسویه خارج از پایاپای» باشـد، درخواسـت کـارگزار پذیرنده پیشـنهاد، برای کارگزار پیشنهاد دهنده فـروش ارسـال می‌شود. در ایـن صـورت حالت‌های زیر ممکن است اتفاق بیفتد:

در صــورت تائیــد تســویه خــارج از پایاپــای توســط کــارگزار پیشنهاد دهنده فروش، سفارش تطبیق یافته با عنـوان تسـویه خـارج از پایاپای به بورس/ فرابورس ارسال می‌شود.

در صورت عدم تائید تسویه خارج از پایاپـای توسـط کـارگزار پیشنهاد دهنده فروش، به شرط این که کـارگزار پذیرنـده پیشـنهاد، شرط «نقدی و خارج از پایاپای» را پذیرفتـه باشـد، معاملـه بـا عنـوان تسویه نقدی جهت تائید به بورس/ فرابورس ارسال می‌شود.

در صورت عدم تائید تسویه خارج از پایاپـای توسـط کـارگزار پیشنهاد دهنده فروش، به شرط این که کـارگزار پذیرنـده پیشـنهاد، شرط «صرفاً خارج از پایاپای» را پذیرفته باشد، درخواست کـارگزار پذیرنـده پیشـنهاد رد می‌شود و پیشـنهاد فـروش، مجـدداً در سـامانه معاملات بلوک ثبت می‌شود.

در صورت عدم مغایرت سفارش‌های تطبیق یافته با قـوانین و مقـررات، بورس/ فرابورس معامله را تائیـد می‌نماید و سـفارش‌هـای تطبیـق یافتـه جهت انجام معامله و ثبت نهـایی بـه سـامانه معـاملات ارسـال و در نمـاد معاملاتی مربوط به بازار بلوک ثبت می‌شود.

معاملات بلوکی چیست؟

چگونه معاملات بلوکی را مشاهده کنیم؟

برای مشاهده معاملات بلوکی باید به سایت مدیریت فناوری بورس مراجعه کنید. در دیده بان این سایت، نمادهایی که کنارشان عدد «۲» زده شده، یعنی معامله بلوکی روی آن‌ها صورت گرفته است؛ مثلا ونیکی ۲٫

آیا ارزش معاملات بلوکی در ارزش معاملات کل بازار اثر دارد؟

ارزش کل معاملات شامل ارزش معاملات خرد، بلوک و عمده است. برای به دست آوردن ارزش معاملات خرد بازار، لازم است از ارزش کل معاملات، ارزش معاملات بلوک و عمده را کسر کنیم تا ارزش خالص خرد حاصل شود.

آیا معامله بلوکی باعث رشد قیمت سهم می‌شود؟

وقتی روی یک نماد، معامله بلوکی انجام می‌شود، سهامداران انتظار رشد قیمتی را خواهند داشت. دلیل آن این است که در بیشتر موارد، قیمت بلوک معامله شده بالاتر از قیمت خود سهم روی تابلو است. همین موضوع می‌تواند بر تقاضای سهم اثر بگذارد و باعث رشد قیمتی آن شود. به‌عنوان مثال اگر ملی مس ایران، عرضه‌کننده بلوک باشد و قیمت مدنظر برای فروش از قیمت تابلو بالاتر باشد، سهم فملی، مورد توجه قرار گرفته و رشد قیمتی را تجربه خواهد کرد. معمولا با انتشار آگهی عرضه بلوک با قیمتی بالاتر از تابلو، معاملات سهم با موجی از تقاضا همراه خواهند شد، حتی اگر معامله بلوکی صورت نگیرد. تاثیر یک معامله بلوکی بر قیمت تابلوی یک سهم در دو حالت می‌تواند معقول باشد:

حالت اول: با انجام معاملات بلوکی، تغییر مدیریتی در آن شرکت اتفاق بیفتد. به عبارتی یا اندازه بلوک بالاتر از ۵۰ درصد باشد یا خریدار بتواند با مالکیت آن سهم، صاحب کرسی مدیریتی شود. بر این اساس و با توجه به سیاست‌های سهامدار جدید که در روند فعالیت آتی شرکت تاثیر گذار است، قیمت سهم در بازار افزایش می‌یابد.

حالت دوم: خریداری به دنبال بلوک است که برای در اختیار گرفتن یک عضو هیئت‌مدیره با کسری سهم مواجه است و به هر قیمتی می‌خواهد سهم را از بازار جمع‌آوری نماید. این اقدام سهامدار باعث رشد قیمتی سهم خواهد شد.

معاملات بلوکی چیست؟

فرق معامله بلوکی با کد به کد چیست؟

رویه کار در کد به کد به این صورت است که یک کد معاملاتی برای یک سهم سفارش، خرید و فروش را همزمان قرار می‌دهد. به‌عنوان مثال، ممکن است یک کد حقوقی، چندین کد حقیقی برای خود داشته باشد و زمانی که سهم، شرایط مناسبی برای رشد داشته باشد با کد حقوقی سفارش فروش و با کد حقیقی سفارش خرید ثبت می‌کند و باعث رشد قیمتی سهم می‌شود. به این ترتیب، سود خوبی نصیب کد حقیقی خریدار می‌شود. البته همین حالت در جهت منفی و در هنگام کاهش قیمت سهم نیز وجود دارد. در واقع کد به کد، معامله‌ای صوری جهت اثرگذاری بر قیمت سهم است. در حالی که در معامله بلوکی، کدهای خریدار و فروشنده متفاوت هستند و هدف فقط اثرگذاری بر قیمت نیست. گاهی شرکت، بلوک برخی شرکت‌های زیرمجموعه خود را به دلیل زیان‌ ده بودن واگذار می‌کند تا از این طریق بر اصلاح مالی خود اثر مثبت بگذارد.

بلوک شرکت در چه صورتی ارزنده است؟

یک بلوک در شرایطی می‌تواند ارزنده باشد که بتواند کرسی هیئت مدیره را به خریدار بدهد. اما در حالتی که بلوک، کمتر از حدی باشد که یک کرسی را بدهد قیمت آن می‌تواند معادل قیمت سهام عادی باشد. از سوی دیگر و در بعضی موارد، برخی سهام برای افرادی که درصدی از سهام شرکت را دارند ولی در مجمع انتخاب هیئت‌مدیره نیاز به رای بیشتری دارند، ارزش قابل ملاحظه‌ای پیدا می‌کنند. در این حالت به آن بلوک کوچک، «سهام طلایی» گفته می‌شود. بد نیست بدانید که بلوک‌های مدیریتی سهام معمولا ارزش ریالی بالایی دارند. برای اینکه خریداران به خرید تشویق شوند، روش‌های پرداخت متعددی مثل نقد و اقساط پیش‌بینی می‌شود. وقتی بلوک به‌صورت اقساط فروخته شود، با توجه به ارزش زمانی پول، قیمت را بالاتر می‌برد. در هر صورت، ارزش یک بلوک سهام با توجه به دارایی‌ها و وضعیت شرکت می‌تواند برای خریدار جذاب باشد.

16 دیدگاه
  1. azgh می گوید

    با عرض سلام و خسته نباشید من امروز یک نماد رو خریداری کردم ولی تا زمانی که کلید خرید رو زدم قیمت نماد کمی افزایش یافت و هنوز فرآیند خرید کامل نشده بود که پیامی اومد: به مدت یک ساعت نماد مذکور متوقف میشود و این باعث شد پولم بلوکه بشه. لطفا راهنمایی کنید که چه کار باید بکنم؟ صبر کنم معامله خودش انجام خواهد شد؟؟

    1. خانه سرمایه می گوید

      با سلام دوست عزیز
      مبلغ بلوکه شده در روز بعدی معاملاتی آزاد می شود

  2. سعید می گوید

    سلام
    پیشنهاد خرید سهام برای طولانی مدت به صرفه هست یا کوتاه مدت؟ ممنون

    1. خانه سرمایه می گوید

      با سلام دوست عزیز
      سهامداری به سه شیوه کوتاه، میان و بلند مدت می باشد و انتخاب شما موجب تشکیل این سبد می گردد

  3. عاطفه می گوید

    با سلام
    من هربار خرید انجام میدم قدرت خریدم به حالت بلوکه شده انتقال پیدا میکنه و حتی نمیتونم خریدی انجام بدم به چه دلیل این اتفاق میفته میشه راهنمایی کنید؟

    1. خانه سرمایه می گوید

      با سلام دوست عزیز
      با پشتیبانی کارگزاری تماس بگیرید

  4. عبدی می گوید

    با سلام .برای سهام عدالت در بورس چه طوری در حساب خودم ببینم و خرید و فروش کنم؟

    1. خانه سرمایه می گوید

      با سلام دوست عزیز
      نظر به اینکه ساز و کار فروش سهام عدالت برای آن دسته از سهامدارانی که قصد فروش سهام خود را دارند به صورتی متفاوت از فروش سهام عادی انجام می پذیرد ( از طریق سامانه ی معاملات برخط صورت نمی پذیرد) امکان افزودن پرتفوی سهام عدالت شما به پرتفوی نزد کارگزاری در حال حاضر وجود ندارد

  5. grubbs می گوید

    سلام
    موقع خرید مینویسه حجم دامنه مجاز +k۱۰۰ تا -k۱۰۰
    این یعنی در کل میشه فقط ۱۰۰هزار حجم از یک شرکت رو به روش خرد خرید و اگر بیشتر میخوایم از طریق معاملات بلوکی بخریم؟

    1. خانه سرمایه می گوید

      با سلام دوست عزیز
      ابتدا پیشنهاد خرید یا فروش توسط کارگزار مربوطه در سامانه معاملات بلوک با قیمت معین ثبت می‌شود. کارگزار پذیرنده پیشنهاد، قیمت پیشنهادی را در سامانه را می‌پذیرد. درصورتی‌که پیشنهاد فروش «با امکان تسویه خارج از پایاپای» باشد، کارگزار پذیرنده پیشنهاد فروش، می‌تواند پیشنهاد ارائه شده را با یکـی از شروط «صرفاً خارج از پایاپای» یا «نقدی و خارج از پایاپای» بپذیرد. درصورتی‌که روش تسویه پیشنهاد فروش ارائـه شـده «صـرفاً نقـدی» باشد، سفارش‌های تطبیق یافته جهت تائیـد بـه بـورس / فرابـورس ارسـال می‌شود. در صورتی که روش تسـویه پیشـنهاد فـروش ارائـه شـده، «بـا امکـان تسویه خارج از پایاپای» باشـد، درخواسـت کـارگزار پذیرنده پیشـنهاد، برای کارگزار پیشنهاد دهنده فـروش ارسـال می‌شود.

  6. دلیربایستی می گوید

    سلام بنده امروز خواستم سفارش بخرم بعد ازچند دقیقه انصراف دادم پول بلوکه شد بعد ازچه مدت به حسابم واریز میشه

    1. پشتیبان می گوید

      فردا صبح برمیگرده جای نگرانی نیست

  7. حسین می گوید

    با سلام
    من میخواستم بدونم اگر بخواهم مبلغ ۲٫۵ میلیارد تومن از سهام یک شرکت خیلی بزرگ رو بخرم دقیقا باید چکار کنم
    مراحل روند کار رو توضیح میدهید
    با تشکر

    1. پشتیبان می گوید

      با سلام و احترام،
      فرآیند به صورت زیر خواهد بود:
      ثبت نام در سامانه سجام، احراز هویت و سپس دریافت کد بورسی، مراجعه به کارگزاری و دریافت نام کاربری و رمز عبور جهت دسترسی به سامانه معاملات انلاین.

  8. بهرام می گوید

    سلام
    ترتیبی که برای مطالعه ی مقاله ها پیشنهاد دادین اقدام ارزنده ای هست که من دنبال همچین چیزی بودم چون شخص رو از تحیر در می آره و به هزینه کرد وقت و انرژیش سر و سامان و در نتیجه قدرت و انگیزه ی ادامه می ده

    سپاسگزارم.

    1. خانه سرمایه می گوید

      سلام خواهش میکنم

دیدگاه شما

آدرس ایمیل شما منتشر نخواهد شد.