خانه سرمایه

چگونگی به وجود آمدن صف خرید و فروش

عرضه و تفاضا

قیمت‌ها در بازار همواره از طریق عرضه و تقاضا مشخص می‌شوند. فروشندگان اقدام به فروش کالا، سهام یا ارز می‌کنند و در مقابل خریداران با تقاضای خود، دارایی مبادلاتی را می‌خرند. وقتی صحبت از محدوده عرضه می‌شود، منظور محدوده‌ای است که فروشندگان زیادی منتظر عرضه دارایی مبادلاتی هستند. و وقتی در موردتقاضا صحبت می‌شود، منظور محدوده‌ای است که خریداران قیمت بازار را در آن سطح منصفانه ارزیابی می‌کنند و اقدام به خرید می‌کنند. این تعاریف بسیار شبیه به تعریف سطوح مقاومت و حمایت در علم تکنیکال است. درواقع سطح مقاومت مشابه عرضه بازار است و همچنین سطح حمایت هم مشابه تقاضای بازار است. اما مفهوم حمایت، مقاومت با تقاضا، عرضه تفاوت دارد. هرچند در هر دو مورد خریداران و فروشندگان نقش اساسی دارند، اما باید بین این دو مفهوم تفاوت قائل شد. عرضه و تقاضا یکی از مهم‌ترین و کاربردی‌ترین واژگان در همه بازارها بوده و بین فعالان بازار سهام استفاده فراوانی دارند و از موارد بااهمیت برای بررسی‌های نهایی و تصمیم‌گیری‌های لحظه‌ای به شمار می‌روند. این اصطلاح در علم اقتصاد، تعاریف و تحلیل‌های پیچیده‌ای دارد، اما در بازار سهام، به درخواست‌هایی که برای خرید وارد سامانه معاملات می‌شوند، تقاضا و به درخواست‌های فروش، عرضه گفته می‌شود.

میزان سرمایه شرکت، درصد سهام شناور آزاد، تعداد سهامداران حقیقی و درصد مالکیت افراد حقوقی شرکت، جو روانی حاکم بر بازار، اخبار و شایعات خرد و کلان، حمایت یا عدم‌حمایت سهامداران عمده در جمع‌آوری هنگام فشار فروش و عرضه هنگام افزایش تقاضا، حجم ورود یا خروج سرمایه‌ها در بازار، استفاده یا عدم استفاده از بازار گردان، ارزان یا گران بودن قیمت هر سهم، شفافیت و اطلاع‌رسانی به موقع از صورت‌های مالی و رویدادهای مهم، مزیت نسبی شرکت‌ها و صنایع و… ازجمله عوامل مؤثر و مهم در تعیین عرضه و تقاضای سهام بوده و هرکدام از این موارد تغییراتی را ایجاد می‌کنند. عرضه و تقاضای سهام و مواضع دو طرف خریدار و فروشنده (که در تعداد سفارش‌ها و دفعات معاملات مستتر است) می‌تواند بیانگر اقبال و عدم اقبال یا خنثی بودن سرمایه‌گذاران به سهام شرکت‌ها باشد. به این ترتیب که در صورت وجود اخبار مثبت یا انتظار اکثریت فعالان به رویدادی مثبت و بااهمیت در آینده، تعداد متقاضیان خرید افزایش می‌یابد و برعکس، هنگام بروز هر مسئله منفی به عرضه‌کنندگان سهام اضافه می‌شود. موضوع بعدی در مورد عرضه و تقاضا این است که در روزهای عادی و به جز هنگام بازگشایی نمادها بدون دامنه نوسان، حداکثر سفارش‌ها برای خرید یا فروش باید منطبق بر دامنه نوسان مشخص شرکت‌های بورسی و فرابورسی باشد و سفارش‌های بیشتر و کمتر از دامنه نوسان موردقبول نیست با این همه اگر همه عوامل مؤثر بر روند کلی بازار و صنایع و شرکت‌ها به گونه‌ای باشد که عطش سهامداران به خرید یا فروش افزایش یابد، می‌توان شاهد تشکیل صف‌های خرید یا فروش برای شرکت‌ها و گاه یک صنعت بود.

صف خرید و صف فروش

بنابراین صف‌های خرید یا فروش هنگامی رخ می‌دهند که در برابر تقاضا یا عرضه انبوه با حداکثر دامنه نوسان، طرف دیگر سهمی را برای فروش یا خرید وارد سامانه نکند. مثلاً اگر شرکتی دارای متقاضیان خرید ۲ میلیون سهم با حداکثر دامنه نوسان ۵ درصدی باشد و عرضه‌ای هم صورت نگیرد، صف خرید تشکیل می‌شود و برعکس. اما چنانچه برای همین ۲ میلیون سهم تقاضای خرید با دامنه نوسان کمتر از ۵ و مثلاً ۳ درصدی ارائه شود، نمی‌توان به آن صف خرید گفت، زیرا شرط حداکثر قیمتی احراز نشده است. همچنین اگر در برابر تقاضای خرید ۲ میلیون سهم با دامنه نوسان ۵ درصدی، طرف فروشنده هم اقدام به عرضه همین تعداد سهم و بیشتر کند، نمی‌توان از تشکیل صف خرید حرفی زد. علاوه بر این، تشکیل صف‌های خریدوفروش ثابت نبوده و هرلحظه ممکن است با تصمیم سهامداران مخصوصاً حقوقی‌ها، صف خرید حذف و صف فروش جمع‌آوری شود یا حتی صف خرید به صف فروش و صف فروش به صف خرید تبدیل شود. وضعیت عرضه و تقاضای سهام شرکت‌ها جایگاه ویژه‌ای در تصمیم‌گیری‌های سرمایه‌گذاران و تعیین جریان‌های روزانه بازار و روند شاخص دارد. بنابراین در بررسی این متغیر چند نکته مهم مطرح است.اولین نکته این است که با توجه به نقش عواملی چون میزان سرمایه شرکت‌ها، درصد سهام شناور آزاد و تعداد سهامداران و ترکیب سهامداری در کمیت و کیفیت عرضه و تقاضای سهام، این عوامل در زمره بررسی‌ها قرار گیرند و سهامداران باید از آن‌ها مطلع باشند. نکته بعدی این است که سهامداران حرفه‌ای برخلاف سهامداران تازه‌وارد، تصمیم‌گیری در مورد ورود و خروج کوتاه‌مدت و میان‌مدت را فقط منوط به عرضه و تقاضای سهام نمی‌کنند و با این تفکر که نباید به‌صرف وجود صف‌های خریدوفروش تصمیم‌گیری کرد، اقدام به معامله سهام می‌کنند. یعنی در صورت پی بردن به ارزش‌های واقعی و پایدار شرکت‌ها، حاضر به خرید سهام حتی باوجود صف فروش بوده و تا حد امکان وارد صف خرید نمی‌شوند، بلکه ترجیح می‌دهند سهام مدنظر را از صف‌های فروش جمع کنند. این گروه که شامل سرمایه‌گذاران منطقی و ریسک‌پذیر هستند معتقدند لزوماً نباید همسو و هم‌جهت با بازار حرکت کرده و مانند اغلب سهامداران بدون بررسی‌های حداقلی و تحلیل، پیرو صف‌های خرید باشند، بلکه اگر معتقد به ارزشمندی سهام هستند باید هنگام عرضه و به پایین‌ترین قیمت اقدام به خرید کنند. سهامداران منطقی برای فروش سهام هم حرص و آز را کنار گذاشته و در چهارچوب ساختارهای معین اقدام به فروش سهام به بهترین قیمت ممکن می‌کنند و منتظر تشکیل صف‌های خرید نمی‌شوند.

یک مطلب جالب دیگر بخوانید؛  قیمت اسمی و قیمت واقعی در بورس چیست و چه تفاوتی با هم دارند؟

اهمیت صف خرید و صف فروش

بنابراین هرچند توجه به وضعیت عرضه و تقاضای سهام یکی از آخرین مراحل بررسی شرکت‌ها برای تصمیم‌گیری است، اما لزوماً به معنای تکیه‌گاه اصلی در خریدوفروش نیست، بلکه عاملی مهم است که باید به چندوچون آن توجه کرد. به جای ورود به صف‌های خریدوفروش، بهتر است منتظر فرصتی بود تا هنگام عرضه‌های سنگین سهام شرکت‌های ارزشمند، اقدام به خرید کرد و برعکس هنگام وجود تقاضاهای قابل‌توجه حاضر به فروش سهام به بالاترین قیمت ممکن بود. نکته بعدی توجه به چیدمان دو طرف عرضه و تقاضا در زمان پیش از گشایش معاملات یعنی بین ساعت‌های ۸:۳۰ تا ۹ صبح است که با تشکیل صف‌های خریدوفروش گاه سنگین برای شرکت‌های بزرگ و مطرح یا شرکت‌های کوچک و متوسط همراه است. در این مقطع زمانی، کارگزاران سفارش‌هایی را که گاه می‌تواند غیرواقعی باشد را وارد سامانه معاملات می‌کنند تا ضمن اطلاع از مظنه طرف دیگر در مورد دادوستد واقعی سهام بعد از شروع معاملات تصمیم‌گیری کنند. (طبیعتاً یک معامله‌گر موفق با تسلط بر روش‌های فاندامنتال و تکنیکال وضعیت شرکت و سهام را بررسی کرده و بازیچه شایعات و اخبار نادرست نمی‌شود تا در دام صف خرید و صف فروش دروغین و هیجانی بیفتد). بنابراین این نوع عرضه و تقاضا چندان نمی‌تواند قابل‌اتکا باشد و باید منتظر شروع معاملات و وضعیت سهام در اوقات بعد بود. این در حالی است که هنگام رونق بازار و حاکمیت جو روانی مثبت، معمولاً سهام شرکت‌های بزرگ باعرضه و تقاضای روان و گاه با صف‌های خرید سنگین مواجه می‌شوند. اما هنگام رکود بازار و نبود چشم‌اندازی مثبت، سهام این گروه با صف فروش روبه رو شده و در عوض شرکت‌های کوچک گاه بدون دلیلی خاص، شاهد رشد قیمت و گاه صف خرید می‌شوند. به همین علت است که نباید به عرضه و تقاضای سهام شرکت‌ها قبل از شروع زمان معاملات چندان بهایی داد، بلکه صرفاً باید متوجه آن بود و در صورت لزوم و تغییر معناداری تصمیم‌گیری کرد.

اطلاع و عدم اتکا به عرضه و تقاضاهای کاذب، توجه به روند کلی معاملات و عرضه و تقاضای سهام شرکت‌های بزرگ و تعیین‌کننده جهت اصلی بازار در دونیمه اول و دوم زمان معاملات روزانه و همچنین دقایق پایانی معاملات، تحرکات فعالان بزرگ و شرایط خریدوفروش قبل و بعد از مجامع، توقف، بازگشایی نماد و رویدادهای بااهمیتی مانند صدور اطلاعیه‌های مهم و تعدیل‌های زیاد در درآمد، اطلاع از زمان و شرایط و قیمت سهام در عرضه‌های عمده و بلوکی، توجه به مقطعی یا طولانی بودن صف‌های خریدوفروش، اقدام به خرید سهام شرکت‌های آینده دار هنگام رکود بازار و کاهش قیمت‌ها و فروش آن‌ها هنگام کسب سود قابل‌توجه و زمان روان بودن معاملات، اطلاع از ورود و خروج سهامداران حقوقی در ترکیب سهامداران شرکت‌ها و تعداد خریداران و فروشندگان حقیقی و حقوقی و حجم دادوستد سهام (که هرلحظه در صفحه عرضه و تقاضای سهام همه شرکت‌ها در سایت Tsetmc.com منعکس می‌شود)، از دیگر نکات مؤثر بر عرضه و تقاضا است که جا دارد قبل از خرید یا فروش موردتوجه و بررسی سهامداران قرار گیرد. لذا می‌توان به صورت خلاصه گفت که، صف خرید به خاطر اتفاقات و دلایل مثبت و یا شایعات و هیجانات مثبت برای سهم پیش می‌آید. از دلایل واقعی آن می‌توان به تعدیل مثبت EPS، سودسازی شرکت، افزایش نرخ، افزایش سرمایه، اخبار مثبت پیرامون وضعیت شرکت، رسیدن به سطوح حمایت قدرتمند و… اشاره کرد. صف فروش نیز به خاطر دلایل منفی پیرامون سهم اتفاق می‌افتد که از دلایل آن می‌توان به تعدیل منفی EPS، زیان شرکت، کاهش سرمایه، اخبار منفی درباره شرکت، زیان‌ده بودن شرکت، رسیدن به سطوح مقاومت و … اشاره کرد.

تشکیل صف و نقد شوندگی در بازار

نقدشوندگی به چگونگی سهولت خرید سهام و سایر اوراق بهادار در بورس‌ها یعنی بدون آنکه مجبور به تغییر قیمت آن دارایی شویم اشاره دارد. هرچقدر میزان نقد شوندگی در یک بازار بورس بیشتر باشد از میزان صف‌های خریدوفروش سهام کاسته می‌شود. نقدشوندگی در بورس و تشکیل صف‌های خریدوفروش رابطه معکوس دارند یعنی اگر نقدشوندگی سهامی بالا باشد تشکیل صف خریدوفروش در آن بسیار کم اتفاق می‌افتد و اگر نقدشوندگی سهامی پایین باشد تشکیل صف خریدوفروش در آن زیاد اتفاق می‌افتد.

یک مطلب جالب دیگر بخوانید؛  لغت نامه بورسی

 

دیدگاه شما

آدرس ایمیل شما منتشر نخواهد شد.