نسبت P/E چیست؟ هر چیزی که باید درباره نسبت P/E بدانید

نسبت p/e چیست؟

اگر شما حتی برای مدت کمی در بورس فعالیت کرده باشید، حتما جملاتی مثل: p/e این سهم پایینه، p/e این سهم چندوقته خیلی بالا رفته، p/e این سهم خیلی مناسبه و…. به گوش شما خورده است. نسبت p/e یکی از اصطلاحاتی است که کاربرد زیادی در بین سرمایه گذاران بورس دارد. برای بسیاری از افرادی که آشنایی زیادی با این نسبت ندارند سوال است که این نسبت p/e چیست و چرا انقدر در بین سرمایه گذاران بورس کاربرد دارد. به همین دلیل تصمیم گرفتیم مقاله ای در این باره در خانه سرمایه بنویسیم و مفهوم p/e را به صورت ساده برای شما شرح دهیم. پس اگر علاقه مند به آشنایی بیشتر با نسبت p/e هستید در ادامه این مقاله با ما همراه باشید.

نسبت p/e به چه معناست؟

یکی از فاکتورهایی که همیشه در بین سرمایه گذاران بورس کاربرد زیادی دارد نسبت p/e است. هر کدام از سرمایه گذاران به نوعی از این نسبت استفاده می کنند. برخی آن را درست و بسیاری نیز به شکل اشتباه مورد استفاده قرار می دهند. برای اینکه بتوانید از این نسبت به درستی استفاده کنید باید با مفهوم و کارکرد آن آشنایی پیدا کنید. به طور خلاصه نسبت p/e خلاصه شده عبارت price تقسیم بر eps است: price / earning per share = P/E

در فارسی اصطلاحا به نسبت p/e نسبت قیمت به درآمد نیز گفته می شود (کلمه price به معنی قیمت و کلمه eps به معنی سود هر سهم است). اگر با مفهوم eps آشنایی ندارید می توانید مقاله تفاوت eps و dps چیست را مطالعه کنید. حال سوال اینجاست که این نسبت چه چیزی به ما می گوید.

نسبت p/eمفهوم نسبت p/e

نسبت p/e در واقع انتظارات سرمایه گذاران از بازدهی آینده یک دارایی را به ما نشان می دهد.به این معنی که یک سرمایه گذار حاضر است به ازای هر ۱ ریال بازدهی (در این مقاله بازدهی از سهام) که بدست می آورد، چند ریال پرداخت کند. برای درک بهتر این مفهوم به مثال زیر توجه کنید. فرض کنید شما ۱ میلیون تومان در بانک سپرده گذاری می کنید. بانک به شما می گوید که به ازای این پولی که شما سپرده گذاری کرده اید سالیانه ۲۰% سود به شما پرداخت می کند. یعنی در ازای ۱ میلیون تومان سپرده گذاری شما، سالیانه ۲۰۰ هزار تومان سود به شما پرداخت می کند. برای اینکه در این مثال p/e را محاسبه کنید باید قیمتی که یرداخت می کنید (یعنی ۱ میلیون تومان) را به سودی که بدست می آورید (یعنی ۲۰۰ هزار تومان) تقسیم کنید: ۵ = ۲۰۰,۰۰۰ / ۱۰۰۰,۰۰۰

پس در این مثال p/e سود بانکی برابر با ۵ شده است. اینجا p/e برابر ۵ به این معنی است که شما حاضر شده اید به ازای هر ۱ ریال سودی که از بانک دریافت می کنید ۵ ریال پرداخت بکنید. برخی نیز اینگونه تفسیر می کنند که اگر p/e برابر ۵ است به این معنی است که ۵ سال زمان می برد تا سرمایه شما از طریق بازدهی های بدست آمده برگردد.

نسبت p/e در بورس

در بورس نیز مفهوم کلی p/e شبیه به همین مثالی است که گفته شد. مثلا فرض کنید شرکتی در حال حاضر ۲۰۰ تومان قیمت دارد و eps (سودی) که برای سال جاری پیش بینی کرده است برابر با ۵۰ تومان است. برای محاسبه p/e این شرکت قیمت روز آن را بر سودی که دارد تقسیم می کنیم: ۴ = ۵۰ / ۲۰۰

اینجا نیز p/e برابر ۴ به این معنی است که سرمایه گذاران بورس حاضر هستند به ازای هر ۱ ریال سودی که این شرکت دارد ۴ ریال پرداخت کنند. در شکل زیر آخرین p/e شرکت فولاد مبارکه اصفهان با توجه به سودی که پیش بینی کرده برابر با ۸٫۸۴ است. این عدد از تقسیم قیمت فولاد به eps آن بدست آمده است.

نسبت p/e

این مفهوم کلی نسبت p/e است. اما این عدد فقط انتظارات سرمایه گذاران از آینده سهم را به ما نشان می دهد. ولی نمی گوید که چرا سرمایه گذاران حاضر هستند برای هر ۱ ریال سود این شرکت ۸٫۸۴ ریال پرداخت کنند. همچنین به ما نمی گوید که این انتظارات سرمایه گذاران درست است یا نه. در اینجا هرچه قیمت سهم بالاتر برود p/e نیز افزایش پیدا می کند و برعکس. حال باید ابتدا ببینیم که اصلا p/e باعث بالا و پایین شدن قیمت می شود و یا اینکه تغییر قیمت باعث بالا و پایین شدن p/e می شود. به همین دلیل لازم است ابتدا یک آشنایی با کاربرد این نسبت و همچنین انواع آن داشته باشیم.

نسبت p/e چه کاربردی دارد؟

اگر بخواهیم در یک جمله و خیلی ساده بگوییم که p/e چه کاربردی دارد، می توان گفت این نسبت یکی از ابزارهایی است که برای ارزش گذاری سهام مورد استفاده قرار می گیرد. تاکید می کنیم این نسبت فقط یکی از ابزارهای ارزش گذاری سهام است، نه تنها ابزار ارزش گذاری. اما چگونه از این نسبت برای ارزش گذاری استفاده می شود؟ یکی دیگر از نام های این نسبت، ضریب سهام است. برای ارزش گذاری با استفاده از p/e باید عکس رابطه ای که توضیح دادیم مورد استفاده قرار بگیرد. به این شکل که یک p/e برای سهم محاسبه می شود، سپس در سود آن ضرب می شود و ارزش آن سهم بدست می آید: P/E * eps = price

وقتی شما ارزش سهم را با این روش محاسبه می کنید، باید ببینید که قیمت آن سهم در بازار بیشتر از قیمت محاسباتی شماست یا کمتر. اگر قیمت سهم در بازار بیشتر از این عدد باشد، یعنی آن سهم ارزنده نیست. ولی اگر قیمت سهم در بازار کمتر از این عدد باشد، به این معنی است که آن سهم ارزنده است و قابلیت رشد دارد. نکته ای که اینجا وجود دارد این است که تمام این موارد به این بستگی دارد که شما نسبت p/e را به درستی محاسبه کنید. در غیر این صورت ارزشی که برای سهام بدست می آورید اشتباه خواهد بود. نحوه محاسبه نسبت p/e یک بحث مفصل و تخصصی است که از حوصله این مقاله خارج است.

مثال برای ارزش گذاری سهم با استفاده از نسبت p/e

فرض کنید که شما با استفاده از روش های محاسبه p/e، این نسبت را برای شرکتی ۶ محاسبه کرده اید. سود (eps) این شرکت نیز برابر با ۱۰۰ تومان است. با استفاده از روشی که توضیح دادیم. ارزش این شرکت برابر است با: تومان ۶۰۰ = ۱۰۰ * ۶

حال اگر قیمت روز این سهم در بازار ۵۰۰ تومان باشد،یعنی این سهم ارزنده است و جا دارد که تا قیمت ۶۰۰ تومان رشد بکند. پس می توان اقدام به خرید آن کرد. ولی اگر قیمت آن در بازار مثلا ۷۰۰ تومان باشد به این معنی است که این سهم گران است و جا دارد که تا ۶۰۰ تومان افت بکند. پس نباید این سهم را خرید. همانطور که گفته شد تمام این موارد و استراتژی ها مستلزم این است که شما p/e سهم را به درستی محاسبه کرده باشید.

انواع p/e

p/e دنباله دار: این نوع از p/e ساده ترین شکل و همان است که در مثال ابتدای مقاله برای شما توضیح دادیم. نحوه محاسبه آن به این شکل است که قیمت روز سهم بر سود (eps) آن تقسیم می شود و p/e سهم بدست می آید. این نسبت نشان می دهد که سرمایه گذاران حاضر هستند به ازای هر ۱ ریال سود شرکت، چند ریال پرداخت کنند. پس هر چقدر قیمت سهام تغییر بکند این نسبت نیز به دنبال آن تغییر خواهد کرد.

p/e برآوردی: به این نوع از p/e، تحلیلی یا پیشتاز هم گفته می شود. این نسبت با استفاده از روش های خاص و با در نظر گرفتن عواملی از قبیل نرخ رشد سود شرکت، نرخ بهره بانکی، تورم و …. محاسبه می شود. این نسبت همانی است که در ارزش گذاری مورد استفاده قرار می گیرد. بعد از محاسبه آن، نسبت را در سود (eps) برآوردی سال آینده شرکت ضرب می کنیم و ارزش شرکت بدست می آید. اگر سود شرکت نیز توسط ما تحلیل شود و خود سود اعلامی شرکت مورد استفاده قرار نگیرد، این کامل ترین نوع ارزش گذاری بر مبنای p/e خواهد بود.

تفاوت بین p/e دنباله دار و p/e تحلیلی چیست؟

اگر خیلی ساده بخواهیم تفاوت این دو را بررسی کنیم باید بگوییم p/e دنباله دار آن چیزی است که در حال حاضر برای یک سهم وجود دارد. ولی p/e تحلیل آن p/e است که ما انتظار داریم سهم به آن برسد. مثلا p/e سهمی در بازار ۵ است (p/e دنباله دار) و ما تحلیل کرده ایم که p/e آن باید ۶ باشد (p/e تحلیلی). پس انتظار داریم که قیمت آن سهم رشد بکند تا به آن نسبت p/e مورد انتظار ما برسد.

p/e بالا و p/e پایین نشان دهنده چه چیزی هستند

همانطور که در کتاب تکنیک های ساده و کاربردی در تحلیل بنیادی اشاره شده است، اگر مفهوم ۲ نوع p/e را به خوبی درک کرده باشید، می توانید متوجه شوید که چرا در بازار p/e برای بعضی از سهم های بازار بالا و برای بعضی سهم های دیگر پایین است. وقتی p/e یک سهم بالاست، نشان دهنده این است که بازار توقع دارد که سود آن شرکت در آینده رشد پیدا بکند. اگر انتظار بازار درست باشد وقتی سود شرکت زیاد شود، مخرج فرمول محاسبه p/e نیز بزرگ شده و در نتیجه نسبت p/e سهم مجددا متعادل می شود. همچنین اگر p/e یک سهم پایین باشد، نشان دهنده این است که بازار انتظار دارد در آینده سود آن شرکت کاهش پیدا کند. اگر انتظار بازار درست باشد، وقتی سود شرکت کم شود، مخرج فرمول محاسبه p/e کوچک می شود و در نتیجه نسبت p/e مجددا متعادل می شود.

نسبت p/eنکاتی درباره p/e در بورس

    • یکی از تاثیر گذار ترین آیتم های موثر در نسبت p/e یک شرکت سود یا eps آن شرکت است. وقتی شرکت ها برای محاسبه سود خود از روش های مختلف حسابداری استفاده می کنند، ممکن است این سود تحت تاثیر قرار بگیرد و کمتر یا بیشتر از مقدار واقعی خود نشان داده شود. پس باید این نکته را مد نظر خود قرار دهید.
  • نسبت های p/e بالا یا پایین همیشه نشان دهنده ارزنده بودن و یا گران بودن سهم نیستند. بلکه همانطور که گفته شد بالا یا پایین بودن این نسبت، توقع بازار از آینده شرکت و سودآوری آن را نشان می دهد. در بسیار از موارد بازار اشتباه می کند، شما نباید به انتظار بازار بسنده کنید. سعی کنید خودتان نحوه صحیح محاسبه p/e را یاد بگیرید و از آن استفاده کنید.
  • p/e یک ابزار مناسب برای ارزش گذاری شرکت است، ولی به تنهایی کافی نیست. بهتر است برای خرید سهام علاوه بر استفاده از این نسبت کاربردی، ابزارهای بیشتری را نیز مورد استفاده قرار دهید.
  • برای شرکت هایی که سود ندارند و اصطلاحا زیانده هستند، محاسبه p/e عملا کاربردی ندارد. چرا که این نسبت از تقسیم قیمت به درآمد بدست می آید. وقتی که سود یک شرکت منفی است یعنی آن شرکت درآمدی نداشته است. پس نسبت p/e منفی نداریم! برای ارزش گذاری شرکت هایی که اینگونه هستند از روش های دیگری استفاده می شود.

نویسنده:
پیمان باغچه سرا

126 دیدگاه
  1. احسان گرایلی می گوید

    درود بر شما
    بسیار ساده،کاربردی و روان توضیح دادید، عالی بود.سپاسگزارم
    موفق باشید

  2. مرتضی1363 می گوید

    واقعا عالی و اموزنده و مختصر و مفید بود،من که برای بار اول شنیدم کاملا متوجه شدم

  3. بهروز می گوید

    روش محاسبه پی ای کاربردی هم بفرمایید

    1. پشتیبان می گوید

      با سلام و احترام،
      نسبت قیمت به سود حاصل تقسیم قیمت امروز بر سوداوری ۱۲ ماه گذشته یک شرکت است، به این نسبت نیز نسبت p/e ttm گفته می شود.

  4. بهروز می گوید

    درود روشهای محاسبه پی ای ویاقیمت روز هرطور حساب کنیم با قیمت پایانی در ارتباط هست وقیمت پایانی باعث کوچک وبزرگ شدن پی ای ویا قیمت روز می شود اگه درست فهمیده باشم

    1. پشتیبان می گوید

      با سلام و احترام،
      بله صورت این کسر قیمت پایانی سهام را نشان میدهد، لذا تغییرات قیمت پایانی میتواند موجب تغییر در این نسبت شود، البته باید توجه کرد، افزایش یا کاهش این نسبت تنها متاثر از قیمت در صورت نبوده و سود هر سهم در مخرج نیز اهمیت دارد.

  5. احمد می گوید

    خوب بود ولی کمی گیج کننده بود… یعنی چی ارزش شرکت تقسیم بر eps… ارزش یک شرکت که می تونه ملیاردها تومان باشه…. احتمالاْ منظورتون ارزش هر سهم شرکت بوده…. از طرفی احتمالا هر سهم یک ارزش واقعی داره که از تقسیم دارایی شرکت بر تعداد سهام بدست میاد و یک ارزش تابلو داره که قیمتی است که ناشی از عرضه و تقاضاست… اگر اینطور هست میشد به همین شکل توضیحش داد…

    1. پشتیبان می گوید

      با سلام و احترام
      در این مورد، منظور همان قیمت تابلویی هر سهم می‌باشد.

  6. فرید می گوید

    بسیار عالی بود

  7. احسان کمالی می گوید

    ممنون مختصر و مفید بود.

  8. عباس می گوید

    ممنون و متشکریم از شما

  9. نیما می گوید

    سپاس از مطالب خوبتون

  10. محمدرضا می گوید

    سلام و خسته نباشید
    نسبت p/e که تو سایت tsetmc نوشته میشه قابل اعتماد هست برای ارزش گذاری هر سهم؟

    1. خانه سرمایه می گوید

      با سلام دوست عزیز
      بله

  11. مهسا می گوید

    خیلی عالی و قابل فهم توضیح دادین. سپاسگزارم

  12. علی می گوید

    با عرض سلام
    بسیار متشکر از اطلاعات مفیدتان ولی کلی بود و چندان عمیق نبود.
    سپاس

  13. صابر می گوید

    سلام بسیار عالی بود ممنون از توضیحاتتون

  14. BADRI می گوید

    ممنون
    مختصر و مفید

  15. mohammad می گوید

    خیلی ساده و عالی بود ممنون

  16. صابر می گوید

    با سلام
    ضمن تشکر از توضیحات شما
    با توجه به اینکه فرمودید نسبت P/E در واقع میزان سال بازگشت سرمایه هست (اگر ۴ بود یعنی ۴ سال طول میکشه تا سرمایه برگرده) پس هر چقدر این عدد پایین باشد بهتر است!!!! مثلا اگر ۱ بود یکسال طول میکشد که سرمایه ما برگردد!!
    یا مثلا اگر این نسبت ۴ بود یعنی ما برای بدست آوردن ۱ ریال سود حاضریم ۴ ریال هزینه کنیم، اینجا اجر این نسبت کمتر باشد بهتر است!!
    درسته؟؟؟
    اگر درسته پس چرا همه به دنبال این هستن که این نسبت عدد بزرگتری باشد؟؟؟

    1. پشتیبان می گوید

      با سلام و احترام
      بله مطالب مقاله و استنباط شما در حالت کلی صحیح است و این عدد زمان بازگشت سرمایه را نشان می‌دهد.
      اگر نسبت ۴ است، یعنی اگر شرایط فعلی سوددهی در میان‌مدت برقرار باشد؛ ما برای بدست آوردن اصل سرمایه خود حداقل ۴ سال زمان نیاز داریم یا به زبان ساده، این سرمایه‌گذاری برای ما سود سالانه معادل ۲۵ درصد(بدون درنظر گرفتن بهره مرکب) در پی دارد. ۴ ریال مذکور در واقع هزینه نیست و از بین نرفته، بلکه صرف خرید دارایی به منظور کسب سود شده است. بله هر چه این عدد کمتر و نرخ کسب بازدهی بالاتر باشد، بهتر است.
      اما توجه داشته باشید، بالا یا پایین بودن دلیل قطعی و ضامنی بر کیفیت بنیادی سهم و بازدهی سرمایه‌گذاری نیست؛ زیرا اصولاً ضمانتی در مورد ادامه شرایط سوددهی و عملیاتی واحدهای تجاری وجود ندارد و این یک نسبت مالی مهم در تحلیل شرایط جاری بنیادی سهام به شمار می‌رود. چه بسا سهامی که در آستانه ورشکستگی قرار دارند و نسبت P/E آن‌ها در آستانه ۱ است یا سهامی که نسبت قیمت به سود آن‌ها چند ده برابر بوده و عملاً دچار حباب قیمتی شده‌اند.
      بنابراین بهتر است، همیشه به دنبال سهامی با نسبت متعادل و منطقی P/E با توجه به نرخ بهره ثابت و شرایط عمومی اقتصاد کشور باشید.

  17. محمودی می گوید

    عالی بود
    ممنون از قلم ساده و روانتون

    1. رحیمی می گوید

      ممنون .مفید بود

  18. AHS می گوید

    بسیار عالی ممنون

  19. محمد می گوید

    محمد میگوید
    خیلی عالی توضیح دادید
    دست مریزاد!

  20. حسین می گوید

    سلام. توضیحات کامل و واضح بود.

    تشکر میکنم جناب باغچه سرا

دیدگاه شما

آدرس ایمیل شما منتشر نخواهد شد.