خانه سرمایه

فعلا بذارم باشه! دلیل بسیاری از ضررهای ما در بازار بورس

نخبگان عزیز سرمایه گذاری در بازار بورس، شاید شما هم چه در نقش یک سرمایه گذار، چه در نقش یک مدیر یا سرپرست یک خانواده با جمله «فعلا بذارم باشه» سر و کار زیادی داشته باشید. در این مطلب تصمیم داریم تا در خصوص یک اشتباه رفتاری که به جرأت می‌توان گفت در رفتار اغلب سرمایه گذاران وجود دارد اطلاعاتی را در اختیارتان قرار دهیم. در اشتباه رفتاری «زیان گریزی» یا «Loss Aversion Bias» تمایل افراد به پرهیز از زیان، بیشتر از کشش آنها به سمت کسب سود است. وقتی فرد دچار زیان گریزی می‌شود از نظر روانی امکان وقوع زیان، دو برابر بیشتر از امکان کسب سود در تصمیم‌گیری‌اش تاثیر می‌گذارد. می‌توان این طور گفت که برای یک شخص زیان گریز، ضرر هزار ریالی دارایی مطلوبیتی برابر با سود دو هزار ریالی دارد. این موضوع نشان می‌دهد که وقتی میزان سود و زیان با هم برابر باشند افراد در آن دارایی سرمایه گذاری نمی‌کنند چرا که زیان برای آنها نسبت به سود، بار روانی سنگین‌تری را دربردارد. شاید به نظر شما این موضوع، ویژگی بدی نباشد و فکر کنید که نوعی فرار از ریسک به شمار می‌رود؛ اما در واقعیت، همین ویژگی اخلاقی باعث کم شدن سود و بیشتر شدن ضرر‌ها می‌شود. با خانه سرمایه همراه باشید تا چگونگی این ماجرا را برایتان توضیح دهیم.

تمایل افراد به پرهیز از زیان، بیشتر از کشش آنها به سمت کسب سود است. در واقعیت، همین ویژگی اخلاقی باعث کم شدن سود و بیشتر شدن ضررها می‌شود.

loss-aversion

همانطور که در تصویر بالا می‌بینید با وجود آن که از نظر حجم سود و زیان، مقدار «x» ثابت است اما شادی کسب این سود، بسیار کوچک‌تر از اندوه از دست دادن آن مقدار از پول خواهد بود. همین موضوع باعث ضرر بسیاری از افراد می‌شود.

زیان گریزی، یکی از دلایل ضررتان است

جمله «فعلا بذار باشه!» در میان بسیاری از سرمایه گذاران شایع است. این جمله بدان معنی است که یک فرد آن‌قدر صبر می‌کند و منتظر می‌ماند تا اینکه یک سرمایه گذاری زیان‌ده، نتیجه معکوس دهد و رونق بگیرد. چنین استراتژی می‌تواند خطرناک باشد. چون بهترین پاسخ در شرایط زیان، فروش دارایی و سرمایه گذاری آن در فرصت‌های دیگر است. مثلا شما سهم بانک صادرات را می‌خرید اما بعد از مدتی ناگهان سهم در سرازیری افت کردن قرار می‌گیرد. با وجود این که سهم شما دچار ضرری ۵ درصدی شده اما دلتان نمی‌آید آن را بفروشید و سهم را به امید برگشت نگه می‌دارید و به نوعی ریسک پذیر می‌شوید! این کار اشتباهی است. اگر در طول یک سال، سهم بانک صادرات شما ۴۰% افت کند چقدر ضرر می‌کنید؟! ۴۰% سرمایه شما از دست خواهد رفت. در صورتی که اگر پول خود را در بانک صادرات سرمایه گذاری کرده بودید، می‌توانستید بدون ریسک ۲۰% سود کنید. در نتیجه، شما بعد از یک سال چیزی در حدود ۶۰% ضرر کرده‌اید. کاش ریسک پذیر نشده بودید و سهم خود را در همان ۵% ضرر می‌فروختید!

وارن بافت و زیان گریزی

در مطالب زیادی توصیه شده که اول در بازار بورس حفظ سرمایه کنیم. مثلا «وارن بافت» که از راه سرمایه گذاری در بازار سهام به ثروتمندترین مرد جهان تبدیل شده است می‌گوید: «قانون اول: هرگز پولتان را از دست ندهید. قانون دوم: هرگز قانون اول را فراموش نکنید.» شاید یکی از دلایلی که ما این قانون را زیر پا می‌گذاریم تبدیل شدن ناگهانی ما از فردی ریسک گریز به ریسک پذیر باشد.warren-buffet-insta

نقطه خطر را بشناسید! 

نکته جالب آنجا است که بیاییم زیان گریزی را به ریسک گریزی (Risk Aversion)، ریسک پذیری یا ریسک طلبی (Risk lover) ارتباط دهیم، چگونه؟ به این صورت که اگر فردی سرمایه گذاری خود را رو به رشد و ترقی ببیند ریسک گریز می‌شود و با شتاب، آن سرمایه گذاری را می‌فروشد. چون می‌ترسد که بازار معکوس عمل کند و سودهای او از بین برود. اما زمانی که سرمایه گذاری‌های او در زیان باشند به فردی ریسک پذیر تبدیل می‌شود و سرمایه گذاری‌های زیان‌ده خود را حفظ می‌کند. چون امیدوار است که شرایط تغییر کند و سرمایه گذاری‌های او از زیان خارج و به سود تبدیل شوند. دقت کنید که موضوع ریسک گریز بودن افراد در شرایط سود با بحث «طمع» متفاوت است. چون طمع، زمانی معنا دارد که سرمایه گذاری شخص رشدی را در پیش نداشته ولی به امید رشد بیشتر، دارایی خود را به فروش نمی‌رساند. اما ریسک گریز بودن در سود یعنی وقتی یک سرمایه گذاری به احتمال زیاد در ادامه، رشد خواهد داشت اما شخص اطمینانی به این رشد ندارد و می‌ترسد که روند رشد به وضعیتی منفی تبدیل شود.
نمونه بارز این اتفاق را می‌توان در سال ۱۳۹۲ و در بورس اوراق بهادار تهران دید. به عنوان مثال، نماد واتی (سرمایه گذاری آتیه دماوند) در آن سال که اوج رشد بازار بورس در چندین سال اخیر بود تا حدود قیمت ۹۰۰۰ ریال رشد کرد. فردی که در قیمت ۹۰۰۰ ریال یا سقف قیمت، خرید کرده بود پس از افت قیمت تا محدوده کمتر از ۶۰۰۰ ریال (یعنی ۳۳% زیان) همچنان امیدوار به برگشت شرایط و رشد قیمت بود تا اینکه حداقل سهم خود را در نقطه سر به سر به فروش برساند. متاسفانه این اتفاق نیفتاد و سهامدار علاوه بر تحمل زیان شدید از فرصت‌های سرمایه گذاری دیگر هم بازماند. این مثال می‌خواهد بیان کند که خریدار سهم واتی، حتی پس از سقوط قیمت این سهم، همچنان بر ریسک پذیری خود اصرار داشت که این اشتباه موجب شد تا زیان او روز به روز افزایش یابد.

راه چاره چیست؟

راه چاره را می‌توان در این دانست که یک نخبه سرمایه گذاری در بازار بورس باید بتواند با استفاده از آموخته‌های خود در جایی مناسب از سهم زیان‌ده خارج شود، بدون اینکه درگیر این اشتباه رفتاری یا به قولی سوگیری رفتاری شود. این کار با ابزاری‌هایی مثل تحلیل تکنیکالی که در دوره نخبگان بورس می‌آموزید اتفاق می‌افتد. حد ضرر را برای خرید سهم به یاد آورید؛ اگر یادتان باشد در دوره نخبگان بورس خانه سرمایه می‌گفتیم حد ضرر را کجا بگذارید و بدون چون و چرا در همان حد ضرر از سهم خارج شوید تا اول بتوانید سرمایه خود را حفظ کنید و سپس بتوانید در زمان مناسب از بازار کسب سود کنید. نخبگان بورس، شما به علم تحلیل تکنیکال و بنیادی مسلط هستید. فقط کافی است همین نکات ساده را رعایت کنید تا ببینید چقدر نسبت به افراد عادی در بازار بورس جلو هستید و سودهایی می‌کنید که خیلی‌ها در خواب هم نمی‌بینند.

پس یادمان باشد با داشتن حد ضرر و شجاعت در فروش در حد ضرر، می‌توان از اشتباه رفتاری تبدیل شدن از ریسک پذیر به ریسک گریز جلوگیری کرد و همین موضوع، بخش اعظمی از موفقیت شما در بازار بورس را تضمین می‌کند.

نویسندگان:

علی صابریان و علی مرادی ، مدرسان دوره نخبگان بورس خانه سرمایه

alimoradi alisaberian7

17 دیدگاه
  1. محمد علی دستوری می گوید

    با سلام من با اینکه تازه وارد بحث بورس و معاملات آن شده ام و هنوز تجربه کافی در معاملات بورس ندارم ولی بنظرم در عین شیرینی که این تحلیلها دارند یک استعداد ذاتی باید در این کار داشت تا بتوان موفق بود که خوشبختانه بنده احساس میکنم داشته باشم . موفق باشید .

  2. لطف اله می گوید

    سلام به نظرم این مطلب در مورد افرادی که با دید کوتا مدت توی یک سهم سرمایگذاری می کنند صحت دارد ولی توی بلند مدت نه #######مرسی از خانه سرمایه واساتید

  3. سید محمود موسوی می گوید

    مثل بازی شطرنج باید حرکت بعدی را حدس زد

  4. amin می گوید

    سلام و وقت به خیر خدمت شما و همکاران . من این متن رو روی سایت خوندم نظر شما چیه ؟ البته من تازه وارد هستم و قصد ورود به بورس رو دارم ولی با این خبرها ریسکه بزرگیه
    سقوط 50 میلیارد دلاری ارزش بورس ایران
    بازار بورس در دو سال گذشته روند خوبی را دنبال نکرد و در این مدت ارزش دارایی های مردم در بورس 50 میلیارد دلار کاهش یافت. به عبارت دیگر روزی که دولت یازدهم روی کار آمد ارزش بورس 150 میلیارد دلار بود اما امروز به 100 میلیارد دلار رسیده است.
    حیدر مستخدمین حسینی معاون اسبق بانک مرکزی و وزارت اقتصاد در گفتگو با تابناک اقتصادی ضمن اشاره به این کاهش ارزش، خاطرنشان کرد: در حوزه بازار سرمایه دخالت های مستقیم دولت اعتماد را کاهش داد. دولت از بدو ورود برای محصولاتی مثل خودرو، سیمان، لبنیات و خوراک پتروشیمی ها قیمت تعیین کرد. این کار باعث شد به مرور به محدود کردن خرید و فروش بینجامد. به طور مثال، برای نخستین بار از فروش سهم در بورس تهران جلوگیری کرد.
    او اظهار کرد: این اقدامات سبب شد به تدریج بی اعتمادی در بازار سرمایه شکل بگیرد و امروز بازار از یک نااطمینانی رنج می برد.
    مستخدمین حسینی با اشاره به اینکه یکی از وظایف اصلی دولت تامین مالی طرح ها و پروژه های بنگاه های اقتصادی است، توضیح داد: بنگاه ها هنوز تسهیلات مورد نیاز را از بانک ها دریافت می کنند و بازار سرمایه از این قاعده غقب مانده است.
    او یادآورشد: تشکیل سرمایه ثابت از سرمایه گذاری ها نشات می گیرد و از انجام سرمایه گذاری تولید به جریان افتاده و رکود رخت برمی بندد. اما با توجه به انتظاری که از رشد اقتصادی در کشور داریمغ سرمایه گذاری ها در سطح بسیار پایینی است و ما را به اهدافمان در دستیابی به رشد اقتصادی نمی رساند.

    1. پشتیبان می گوید

      سلام امین عزیز سوالنتون لطفا مشخص تر بپرسید

  5. فرزاد می گوید

    شما میشه بگین در بورس ایران از۶ماه گذشته چقدر سودکرده اید؟ایا با گفتن جملات وارن بافت میشه سود کرد؟مقدار سود و سرمایه شما دراین مدت بشکل عدد و رقم چقدر بوده؟البته میدونم هرسایتی بیننده بیشتری داشته باشه احتمال درست بودن پیشبینی بیشتر میشه چون بیننده هابنا به گفته های اون سایت خرید میکنند و احتمال درست بودن پیشبینی بالاتر میره.تقربیا میشه گفت بیننده بیشتر برابر است با در اختیار داشتن گوسفند بیشتر

    1. پشتیبان می گوید

      سلام ، دوست عزیز ما متوجه منظور شما نشدیم!
      ولی اگر شما فکر می کنید نمی شود حتما برای “شما” نمی شود .ما هم اصراری نداریم اینجا برای افرادیست که یا علم بالایی دارند یا دنبال علم بالا هستند .

    2. زینال بندری می گوید

      بزن قدش گل گفتی بیننده بیشتر گوسفند بیشتر خیلی باحال بود.

      البته من و تو هم گوسفندی ربیش نیستیم خیلی خودمون از دیگران جدا نکنیم
      همه ما بعوعی در زمینه هایی گوسفند هستیم

  6. شهدوست می گوید

    با تشکرفراوان ازديدگاه ارزنده تان

  7. یوسف می گوید

    من هم تا همین هفته‌ی پیش با روزی ۱۰ ساعت مطالعه در مورد بازار سهام در بهترین سایتها و از بهترین منابع امیدهای زیادی برای خودم متصور بودم. از روز توافق هسته‌ای به این طرف تازه فهمیدم من از بازار ایران هیچی نمیدونم. تازه فهمیدم وقتی میگفتن تجزیه و تحلیل در ایران همه‌ش چرت و پرته یعنی چی؟ حالا میفهمم وقتی میگن بزرگترین سهامدار این آشفته بازار دولته و هر جوری بخواد رو انگشتش میچرخونه یعنی چی؟

    شک نکنید شما سودی نخواهید کرد مگر به اذن دولت، ضرری هم نمیکنید مگر به اذن دولت. این خلاصه‌ی تحلیلهای آشفته بازار ایرانه.

    1. پشتیبان می گوید

      دوست عزیز شما چقدر در بازار بورس تجربه دارید ؟
      چه کتاب هایی رو مطالعه کردید ؟
      چه دوره آموزشی گذروندید ؟
      اولین و ساده ترین کتاب آموزشی مثل تحلیل تکنیکال جان مورفی در مبحث واگرایی احتمال ریزش بازار بورس در بعد از مذاکرات مثل روز روشن نشون می داد و کسی که حتی یک دوره ساده تحلیل تکنیکال دیده بود تشخیص می داد که بازار خواهد ریخت.
      متاسفاه وقتی ما چیزیو نمی فهمیم فکر می کنیم اون درست نیست .

  8. masood می گوید

    ممنون عالی بود.

  9. بهنام می گوید

    در نظر گرفتن حد ضرر یکی از اصول اولیه هر معامله است البته نه توبورس ایران . چون بورس ایران اولا یکطرفه است ثانیا پارامتر هایی توش موثره مثل حجم مبنا – محدوده نوسان و .. این موارد اعمال دستی محدودیت هاست و چون سیستم اتوماتیک نیست و اصلا سیستمی نمی تونی حد ضرر بزاری در نتیجه حد ضرر رو اگر هم در نظر داشته باشی باید دستی وارد کنی که در این مواقع وقتی بازار بر میگرده چنان صف فروش می شه که دیگه نمی تونی بفروشی و یا تعداد بسیار کمی می خرند و باز سهم نزول بیشتری از حد ضرر تعیین شده می کنه.
    صحبتهای شما ازنظر تئوری فقط درسته ولی وقتی با پول واقعی کار می کنی اونوقت هم ترس بسراغ آدم میاد هم طمع. در عمل کمتر این رفتار های عقلایی از معامله گر ها سر می زنه.
    ضمنا وارن بافت نمونه خوبی برای بازار ایران نیست و یکی از اشتباهات مدرسین که ایشون رو الگو قرار داده تا به حال ضررهای بسیاری به معامله گر ها وارد کرده. صرف نظر از اینکه بورس ایران باامریکا تفاوت های بسیاری داره اصولا وارن بافت معامله گر نیست بر خلاف ایرانی ها بلکه سرمایه گذار است و شرکت می خرد و اعمال مدیریت می کند تا اونو به سود دهی برسونه در حالیکه ما تو بورس فقط سهمی رو می خریم و رشد کرد می فروشیم . ما حقوقی با سرمایه کلان نیستیم که بخواهیم تو هیئت مدیره وارد بشیم که بلوک بخریم. این الگو برداری ها بدون توجه به ماهیت بورس های ایران با خارج و شخصیت های سرمایه گذار ( برخلاف ایران که ما سرمایه گذار نیستم و معامله گر هستیم ) می تونه بسیار زیان بار باشه و معامله گر های تازه کار رو گمراه می کنه

    1. پشتیبان می گوید

      ممنون بهنام عزیز از پیغام شما نکته تفاوت وارن بافت با سرمایه گذار های ما کاملا درسته ولی این موضوع دلیل نمیشه حرف های ایشون هیچ مصداقی نداشته باشه … قطعا جمله ای مثل جمله فعلی اینکه حفظ سرمایه کنیم . کاملا درست و در بازار ما هم مصداق دارد

  10. شبیر می گوید

    همیشه که اینطور نیست،گاهی باید صبر کنی….گاهی در زمان اشتباه وارد میشی مثل زمان مذاکرات مثلا اواخر سال 93….و سهم هایی خریداری می کنی که یا قراره افزایش سرمایه بدهند یا قراره از توافق منتفع بشند یا از حمایت حقوقی خوبی برخوردار هستند….در اینجا که نباید سهمی رو فروخت….از طرفی دیگر حد ضرر 5 درصد خیلی بچگانه است و کسی که میاد و بانک صادرات میخره و بعد که افت میکنه می خواد بفروشه پس سهم رو نشناخته و بورس رو بلد نیست و این شخصی با ضرر هم خارج بشه هیچ تضمینی نیست که بتونه در سهم مناسب دیگه ای سرمایه گذاری کنه تا ضررش جبران بشه و یا به نوعی سود کنه.

    تمام مشکلات ما از عدم آگاهی و دانش و اینکه هیچ وقت نمیدونیم چرا تو این قیمت وارد میشیم با چه هدفی و در چه مدت زمانی قراره سهم رو نگه داریم….یا آینده سمت به کدام سو میره….

    پس این حرف زمانی درسته که ما دانش بورس رو داریم و رفتارمون در بورس اشتباهه….البته بعید میدونم اونچه که شما ازش صحبت کردید تماما مربوط به دانش و کسی که دانش بورسی داشته باشه چنین اشتباهاتی رو مرتکب نمیشه یا کمتر مرتکب میشه.

    1. پشتیبان می گوید

      صحبت های شما درسته البته این موضوع چون به مباحث روانشناسی بر می گرده در همه اتفاق می افته در برخی کمتر در برخی بیشتر

    2. محمد می گوید

      احسنت من خودم قربانی این اشتباه در بورس شدم
      اگر نظری داری باز هم اطلاع رسانی کن

دیدگاه شما

آدرس ایمیل شما منتشر نخواهد شد.